• کاروانسرای باباقدرت

  • کاروانسرای علاقبند

مشهد>گردشگری تاریخی>کاروانسراها

کاروانسراهای شهرستان مشهد و بینالود:

معرفی کاروانسرا(ساباط،کاربات،خان،زاویه،خانقاه،رباط و منزل گاه):

  • اجرای کاروانسرا ابتکار ایرانیان بود
  • کاروانیان برای اسایش و حفاظت درمقابل راهزنان و موانع طبیعی و همچنین  موقعیت اقلیمی و اب و هوای خشک و دشوار سرزمین های ایران که سبب دوری شهر ها و ابادی ها از یکدیگر بود نیاز به مکان و توقف گاه بین راهی داشتند
  • مسافرت به دلایل تجارت، نظامی،سیاسی،زیارتی و اجتماعی شبکه منظم جاده ها و امنیت راه ها را می طلبید
  •  کاروانسراها محل وجود کالاهای مختلف،افراد گوناگون با پیشه ها و کیش های متنوع،زبان ها و لهجه های مختلف بودند
  • این کاروانسراها در دورانهای مختلف محل خوبی برای تبادل افکار و فرهنگ ها به شمار می امدند
  • تعداد کاروانسراهای یک شهر به رونق تجارت و اهمیت ان بستگی داشت 

تاریخچه:

  1. شکل گیری کاروانسرا به زمان پادشاهان هخامنشی بر می گردد و در اصل تکامل ایستگاه های پستی هخامنشی یا همان چاپارخانه ها بودند
  2. با اسلامی شدن ایران اهمیت کاروانسرا ها افزایش یافت و کارکرد مذهبی نیز به کارکرد های ان افزوده شد
  3. در دوره سامانیان،ال بویه،ال زیار،به خصوص غزنویان احداث بناهای عام المنفعه از جمله کاروانسرا رونق بسیاری گرفت
  4. در دوره سلجوقیان با گستردگی جغرافیای سیاسی و تجاری کاروانسراهای زیادی با طرح و الگوی ایران پیش از اسلام ایجاد شدند
  5.  بیش شک دوره طلایی ساخت کاروانسرا ها در زمان صفویه و شاه عباس اول میباشد
  6. قاجاریه اخرین دوره ساخت و بازسازی کاروانسراهای گذشته در ایران میباشد

تقسیم بندی کاروانسراها:

  • کاروانسرای زمستانی(سرپوشیده)
  • کاروانسراهای تابستانی
  • کاروانسرا های درون شهری
  • کاروانسراهای برون شهری 

کاروان سراهای درون شهری :

نزدیک دروازه های شهر ها بودند و یا درون و مجاورت بازارها قرار داشتند کاروانسراهایی که در مجاورت بازار بودند علاوه بر مکان اقامت کاروانیان فعالیت های تجاری سرای بازرگانی،محل دفتر،انبار تجار بازرگانی نیز بودند

پایان دوران ساخت کاروانسرا:

  • با ضعیف شدن  نقش کاروان ها در حمل و نقل و گرفتن جای انها توسط وسایل حمل و نقل موتوری به تدریج کاروانسراهای شهری کارایی خود را از دست دادند
  • در داخل شهرها مسافرخانه ها،مهمان پذیر ها و هتل ها جایگزین کاروانسراها شدند 
  • کاروانسراهای شهری برخی نقش عمده فروشی را در شهرها داشتند و همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند 
  • اخیرا در جاده های برون شهری مکانهایی برای استراحت مسافران به نام مجتمع های خدماتی رفاهی ساخته شده اند که تقریبا عملکردی مشابه عملکرد کاروانسراهای گذشته است 
  • به تدریج جای واژه کاروانسرا واژه سرا را جایگزین کاروانسراهای شهری کردند

کاروانسراهای شهر مشهد در دوره های مختلف :

  • کاروانسرای رباط ماهی قدیمی ترین میباشد که مربوط به دوره غزنویان است 
  • جدیدترین ها کاروانسراهایی هستند که از دوره قاجار میباشند
  • در گذشته به خصوص دوره صفویه در راههای منتهی به شهر مشهد و همچنین در خود شهر کاروانسراهای بسیاری دایر گردیدند.
  • عواید حاصل از این کاروانسراها جز انها که خصوصی بودند بیشتر وقف مدارس مشهد و امور خیریه می شدند. 
  • تعداد کاروانسراها پس از سالها که گردشگر دیگری به این شهر امده است کاهش داشته است.
  • سیاحانی مانند فریزر تعداد کاروانسراها را بیست و پنج عدد ذکر میکنند
  • خانیکوف که بیست و پنج سال بعد (در سال 1858 م ) به مشهد می اید تعداد کاروانسراها را شانزده عدد ذکر میکند و نام ان ها را “کاروانسرای کاشانی،درود،قزوین،سالار،رضاقلی میرزا،گمرگ،زنبورکچی،بهادرخان،امام جمعه،گندم اباد،زغالی،سلطان،میرمعین،دارالزوار،شاه وردیخان”چنین بیان میکند.

لیست کاروانسراهای موجود در شهرستان مشهد و بینالود:

کاروانسرای طرق،کاروانسرای بابا قدرت،کاروانسراهای شریف اباد،کاروانسرای علاقبند،کاروانسرای سنگ بست،کاروانسرای فخر داوود ،رباط ماهی،رباط چاهه،رباط خونی،رباط خاکستری،رباط کلمبه،رباط بساروج،رباط ویرانی،رباط پای گدار

بعضی بازسازی شدند مانند رباط زمستانی ویرانی،رباط خاکستری ،کاروانسرای فخر داوود و بعضی در حال باز سازی هستند مانند کاروانسرای سنگ بست،اسحاق خانی،طرق،شریف اباد و برخی نیز رها شده اند

این کاروانسراها بعضی در داخل شهر میباشند مانند کاروانسرای بابا قدرت و کاروانسرای طرق و همچنین تعدادی سرای قدیمی  و بعضی در بیرون شهر و در مسیر راه های تاریخی مشهد قرار دارند

منابع:

1-مجتبی لطفی،”عکاس و پژوهشگر”

2-بلال شانواز-راضیه خاقانی،”کاروانسراهای ایران زمین”

3- بهروز طاهرنیا،”مشهد از نگاه سیاحان از سال 1600تا 1914 میلادی”

این کاروانسرا با قدمت قاجار توسط والی خراسان حسین خان نظام الدوله(1289-1292 ه.ق) ساخته شده است و دارای پلانی مستطیل شکل و دو ایوانی مشتمل بر چهار برج مدور در گوشه ها و دو نیم برج استوانه ای در میامه دو ضلع جانبی،فضای هشتی ورودی،22 غرفه با هجره های انتهایی،غرفه ها پیرامون حیاط مرکزی،دو فضای هشت ضلعی با کاربری خاص میباشد در ضلع جنوبی فضای اصطبل نیز دیده می شود کاروانسرای دیگری به همراه چاپارخانه و حمام در روبروی این کاروانسرا وجود دارد به نام کاروانسرای اسحاق خانی که قدمت این کاروانسرا نیز مربوط به دوره قاجار می باشد برای دیدن این کاروانسرا ابتدا به ملک اباد که 35 کیلومتری مشهد است بروید و سپس با طی هشت کیلومتر جاده اسفالت و با عبور از روستهای نظر اباد و گنبد دراز به روستای شریف اباد می رسید دو کاروانسرای فوق در ابتدای روستا قرار دارند این دو کاروانسرا در مسیر تاریخی توس به نیشابور قرار داشتند

رباط خاکستری

رباطی سر پوشیده متعلق به قرن ششم هجری میباشد که در هفده کیلومتری مشهد در جاده قدیم مشهد نیشابور واقع شده است و در گذشته محل بیتوته مسافران و کاروانیان در مسیر شاهراه هرات،توس،نیشابور بوده است قدمت این بنا همان طور که گفته شد مربوط به قرن ششم هجری میباشد و احتمالا در دوره های بعد مرمت شده است رباط مزبور شامل سه فضای سرپوشیده است این رباط از مصالح سنگ و اجر با ملات ساروج ساخته شده است (تا ارتفاع 2.20 از سنگ لاشه و مابقی اجر ساخته شده است) دو تا درب ورودی دارد که یکی به فضای اصلی که در سمت راست بنا میباشد باز میشود و در کنار این درب در دو طرف دو تا فضای کوچک انباری مانند نیز قرار دارد این فضا دارای ده گنبد در سقف است که هر گنبد روی چهار ستون استوار است در پیرامون تالار عقب رفتگی و غرفه هایی با طاق جناغی برای اتراق مسافران تعبیه شده است درب دیگر این کاروانسرا به فضای کوچکتری که دارای سه گنبد میباشد باز میشود درون این فضا یک سکوی شاه نشین،یک فضای پخت و پز و یک فضای عقب رفتگی کوچک برای استراحت مسافران قرار دارد این فضا و فضای دیگر رباط از طریق یک درب کوچک که در داخل رباط قرار دارد ارتباط دارند در ضلع جنوبی بنا یک فضای حیاط مانند نیز وجود دارد

کاروانسرای طرق

این کاروانسرا دارای قدمتی صفوی،قاجار میباشد مکان این کاروانسرا سه کیلومتر بعد از پلیس راه بین رباط طرق 1و 3 است ابعاد این کاروانسرا 2500 متر است بنا بر متون تاریخی ناحیه طرق منزلگاهی مهم در راه مواصلاتی نیشابور،توس به شمار می امد این کاروانسرا که در مسیر شاهراه تاریخی ابریشم واقع بوده اخرین منزل قبل از ورود به مشهد بوده است طرق در سال 1298 ه.ق دارای دو کاروانسرا متعلق به دوره صفوی بوده است یکی مربوط به دوره شاه عباس صفوی که به دلیل تخریب این کاروانسرا به دستور ناصرالدین شاه برچیده شد و از مصالح ان کاروانسرایی تابستانی بنیان گردید و دیگری کاروانسرای شاه سلیمان صفوی است که سالم میباشد بخش قاجاری بنا دارای یک ردیف غرفه تابستانی در اضلاع شمالی جنوبی و همچنین شرقی میباشد در بیرون کاروانسرای شاه سلیمان در ضلع غربی اب انبار و حمامی متعلق به دوره صفوی قرار دارد

رباط زمستانی ویرانی

دارای قدمتی از دوره های ایلخانی،تیموری،صفوی است و در حال حاضر موزه مردم شناسی میباشد این رباط که رباطی سرپوشیده و فاقد حیاط مرکزی است در جاده شاندیز و در مجاورت روستای ویرانی و ویرانی 19 واقع گردیده است و یکی از تاسیسات رفاهی است که برای کاروانیان و مسافران در میان راه کوهستانی نیشابور به توس بنیان گردیده است ساختار معماری این بنای اجری ،سنگی در قسمت ورودی شامل دو غرفه تابستانی بوده است و در فضای داخلی ان 9 غرفه با پوشش گنبدی به صورت متقارن ایجاد شده است این غرفه ها علاوه بر طاقچه و نورگیر دارای مال بند هایی برای بستن چهار پایان سفر میباشد از جمله تاسیسات رفاهی برای مسافران در این رباط می توان به اب انبار ان اشاره نمود البته این رباط خود در کنار ابراهه ای ساخته شده است و برای ورود به ان باید از پل اجری که بر روی این ابراهه قرار دارد عبور کرد امروزه این مکان به موزه مردم شناسی تبدیل شده است و هر غرفه در داخل این رباط به معرفی مشاغل سنتی گذشته اختصاص دارد از جمله این مشاغل میتوان به عطاری،سنگ تراشی،اهنگری،مسگری،دلو دوزی،لحاف دوزی،قالی بافی و حصیر بافی اشاره کرد

کاروانسرای بابا قدرت

این کاروانسرا که در حال حاضر مجتمع گردشگری میباشد و در ان سفره خانه،چایخانه و بازارچه محصولات سنتی قرار دارد در زمینی به وسعت 1500 متر مربع نبش خیابان صدر شانزده واقع شده است و یکی از چهارصد کاروانسرایی است که در دوره قاجار ساخته شده است کاروانسرای فوق در دوره سلطنت فتحعلی شاه توسط اسحاق خان قرایی نزدیک دروازه عیدگاه برای استراحت و اطراق موقتی مسافران ساخته شده است و مسافران قبل از ورود به شهر و یا بعد از خروج از شهر در ان به صورت موقت اطراق می کردند این کاروانسرا قبل از انقلاب به رباط نوش شهرت داشت این بنا دارای یک حیاط مرکزی با تعدادی اطاق و ایوانچه پیرامون ان است علاوه بر ایوان ورودی در امتداد ان ایوان دیگری به صورت دو اشکوبه (طبقه)ایجاد شده است که به بالا خانه ان منتهی می گردد

کاروانسرای علاقبند

این کاروانسرا با قدمت تیموری،صفویه،قاجار در گذشته یکی از منازل مهم کاروانی به شمار می امده است وسعت این کاروانسرا 2500 متر مربع است و در مجاورت قدیمی ترین راه کاروانرو نیشابور به توس بر روی بقایای کاروانسرایی کهن با مصالح اجر،سنگ و گچ بنیان گردیده است بنا به گفته محلی ها این کاروانسرا متعلق به سه برادر تاجر بوده است که فامیل انها علاقبند بوده است (علاقبند به معنی ابریشم باف است) پلان این بنا ال شکل میباشد و مشتمل بر دو کاروانسرای سر پوشیده،ایوان های اضلاع غربی،شمالی غرفه ها و ایوانچه هایی پیرامون حیاط مرکزی و حوض انبار میباشد بنا بر قراین موجود این کاروانسرا بنای سرپوشیده ای بوده است و در دوره های بعدی کاروانسرای دیگری به همان سبک به ان الحاق شده است سپس در محدوده فضای مجاور این دو کاروانسرا دو ایوان متقارن با ایوان های ورودی بناهای سرپوشیده ایجادو اطاق ها،غرفه ها و نمازخانه ای در طرفین ایوان شکل گرفته است و به این ترتیب مجموعه واحدی شکل گرفته است ساختمان این بنا را بدین صورت میتوان تشریح کرد در قسمت شمال غربی کاروانسرا درب ورودی قرار دارد در ابتدای ورودی یک فضای سرپوشیده دو طبقه قرار دارد در همکف دو تا سکو در طرفین قرار دارد که از زمین یک متر فاصله دارند در سمت چپ و بر روی یکی از سکوها ورودی طبقه بالا با 13 پله وجود دارد بعد از فضای ورودی به صحن حیاط می رسیم صحن حیاط به ابعاد تقریبا 500 متر مربع میباشد در سمت راست این حیاط چهار اتاق قرار دارد با ابعاد 12 متر مربع و داخل هر اتاق یک اجاق پخت و پز و چهار طاقچه وجود دارد سقف این اتاق ها گنبدی میباشند درب ورودی این اتاق ها 1.80 سانتی متر میباشد ایوانچه هایی در جلوی درب ورودی این اتاق ها نیز وجود دارد سمت چپ حیاط وارد قسمت دیگر کاروانسرا که دارای 9 غرفه میباشد میشویم روبروی درب ورودی و انتهای صحن حیاط نیز فضای سرپوشیده دیگری به متراژ تقریبی 400 متر وجود دارد این قسمت نیز دارای 9 غرفه میباشد و هر غرفه به ابعاد تقریبی 3 متر مربع است و یک متر از زمین فاصله دارند این غرفه ها هر کدام دارای یک اجاق پخت و پز و سه طاقچه میباشد برای دیدن این کاروانسرا ابتدا به ملک اباد در 35 کیلومتری مشهد در جاده مشهد نیشابور میرویم و سپس با طی بیست کیلومتر جاده اسفالت و با عبور از روستاهای نظراباد،گنبد دراز،شریف اباد،ده سرخ و قبل از روستای بزوشک به کاروانسرای علاقبند می رسید این کاروانسرا حاشیه جاده اسفالت میباشد

رباط سلطان اباد

برای دیدن این رباط زمستانی که بین سلطان اباد نمک و دیزباد پائین نزدیک یک معدن سنگ قرار دارد باید از بینالود ابتدا به سلطان اباد رفت و از انجا ابتدا راه فرعی معدن را سوال کرده این رباط زمستانی نزدیک معدن قرار دارد …برای اشنایی بیشتر با این کاروانسرا کلیک بفرمائید

رباط ماهی

این کاروانسرا از قدیمی ترین کاروانسراهای برجا مانده است که قدمت ان به دوره غزنویان می رسد برای دیدن این رباط ابتدا وارد جاده مشهد سرخس میشوید بعد از روستای چاهک و شورک ملکی به تابلوی 105 کیلومتر تا سرخس که رسیدید دور میزنید به سمت مشهد در حاشیه کشف رود و سمت راست جاده با فاصله از جاده این کاروانسرا را می بینید

رباط پای گدار

این رباط زمستانی که در واقع یک استراحتگاه کوهستانی است در نزدیکی روستای کنگ میباشد و با مصالح سنگ و ملات ساروج ساخته شده است این بنا که ظاهرا بنایی عام المنفعه بوده است فضایی کوچک دارای چهار غرفه برای استراحت مسافران میباشد برای دیدن این رباط ابتدا به روستای کنگ میروید سپس راه سمت قله فلسکه را ادامه دهید تا تقریبا به انتهای این راه برسید این بنا در داخل یک باغ در سمت راست جاده قرار دارد

لذت یک سفر خوش و خاطره انگیز:

پارک ابی ایرانیان

 پارک های ابی :  

برای اشنایی بیشتر با پارک های ابی شهر مشهد کلیک بفرمائید

الماس شهر

شهر بازی ها :

برای اشنایی بیشتر با شهر بازی های شهر مشهد کلیک بفرمائید

پارک گلها

پارک ها و بوستانها :

برای اشنایی بیشتر با پارک ها و بوستان های شهر مشهد کلیک بفرمائید

غذاهای معروف

غذاهای معروف :  

برای اشنایی بیشتر با غذاهای معروف و محلی شهر مشهد کلیک بفرمائید

مراکز خرید شهر مشهد:

 یکی از اصلی ترین برنامه های تفریحی مسافران شهر مشهد به غیر از رفتن و گشت و گذار در مناطق ییلاقی اطراف مشهد گردش کردن و خرید در بازار ها،پاساژها و مراکز خرید میباشد برای اشنایی بیشتر با بازار های شهر مشهد

سوغاتی های شهر مشهد:

نبات،زرشک،زعفران،نخود،کشمش،انگشترهای عقیق و فیروزه،سجاده،مهر،تسبیح،عطر،ظروف سنگی و برخی از خشکبار مانند برگه زردالو و…سوغاتی های شهر مشهد میباشندبرای اشنایی بیشتر با سوغات  شهر مشهد 

تقویم رویدادهای گردشگری استان خراسان رضوی:

این رویدادها در 42 روستا،16 بخش،28 شهرستان،28 اقامت گاه بوم گردی و چادر سیاه،10 مکان تاریخی،13 بوستان،13 مجموعه تاریخی و هشت پایگاه پژوهشی برگزار خواهد شد(منبع :سایت وزارت میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی)

نام رویداد شکل برگذاری تاریخ رویداد  
جشن نوروزگاهجشنواره استانی ایام نوروز
جشنواره تیرگانجشنواره محلیاواسط خردادماه
جشن سدهجشنواره محلیاخر اذر ماه
جشن شب یلداجشنواره محلیابان ماه
جشنواره بازی های بومی محلیجشنواره محلی ایام نوروز
جشن روز روستاجشن استانی اول و سیزده فروردین
کشتی چوخهجشنواره استانی فروردین ماه
جشنواره غذاهای سنتیجشن محلیابان ماه
جشن سمنو پزانجشن محلیدیماه
مراسم ایینی بلغور پزانجشن محلیاواسط اردیبهشت ماه
جشن حلیم پزانجشن محلیاواسط اردیبهشت ماه
جشنواره پخت نان محلیجشن محلیخرداد ماه
جشنواره شیر دوشانجشن محلیاواخر فروردین
جشنواره شکوفه های البالوجشن استانی اواخر اردیبهشت ماه
جشنواره شکوفه های گیلاسجشن محلیاواخر اردیبهشت ماه
جشنواره گل غلطانجشن محلیاواخر اردیبهشت ماه
جشنواره موسیقی سنتیجشن محلیابان ماه
جشنواره پرواز بادبادکهاجشن محلیاواسط اردیبهشت
هفته فرهنگی کلات جشن محلی اواسط اردیبهشت ماه
مسابقه دوچرخه سواری چشمه سبزجشن محلی
جشن شیشلیک شاندیزجشن محلیاواسط مرداد ماه
جشن بستنی طرقبهجشن محلیاواسط تیر ماه
جشن خرمنجشن محلی9 و10 خرداد
جشنواره ریواسجشن محلیشهریور ماه
جشن شکوفه بادامجشن محلیاوایل فروردین
جشنواره تاک پلوجشن محلیاواخر فروردین
جشن برداشت نعناجشن محلیاردیبهشت ماه
جشن برداشت الوجشن محلیشهریور ماه
جشن برداشت انگورجشن محلیشهریور ماه
جشن برداشت پستهجشن محلیاواسط مرداد ماه
جشن برداشت گردوجشن محلیمرداد ماه
جشن برداشت انارجشن محلیاوایل مهر ماه
جشن زعفرانجشن محلی اواخر ابانماه
جشنواره شاتوتجشن محلی اواسط خرداد
جشن گیاهان داروییجشن محلی 27 مرداد ماه
جشنواره گردشگری خوافجشنواره استانیاوایل مهرماه
مراسم اربعینایام اربعین

لذت یک سفر خوش و خاطره انگیز:

پارک های ابی :  

از اصلی ترین برنامه های تفریحی مسافران شهر مشهد گشت و گذار در مناطق ییلاقی،خوردن غذاهای معروف در رستوران ها، خرید کردن از بازار ها ،رفتن به پارک های ابی،گردش کردن در پارک های شهری و استفاده از وسایل متعدد شهر بازی های شهر مشهد میباشد…ادامه مطلب 

پارک ها و بوستانها :

مهمترین انگیزه های مراجعه به پارکها پر کردن اوقات فراغت،استراحت،ارامش،پیک نیک،سرگرمی و بازی میباشد در مشهد پارک ها و بوستان های متنوعی جهت رسیدن به این اهداف وجود دارد پارک های موضوعی نیز وجود دارند که علاوه بر پر کردن اوغات فراغت با اهدافی مانند اموزش و ….بنا شده اند مانند بوستان دانش …..

غذاهای معروف :  

مشهدبه شهر غذا شهرت دارد دارای بیشترین واحد در حوضه صنفی رستوران داران در بین شهر های ایران (850 واحد) است دارای بهترین و با کیفیت ترین غذا ها و رستوران ها میباشد دارای غذای ثبت ملی شده (شیشلیک) است دارای غذاخوری های ارائه دهنده غذاهای سنتی و محلی میباشدادامه مطلب 

 شهر بازی ها :

از اصلی ترین برنامه های تفریحی مسافران شهر مشهد گشت و گذار در مناطق ییلاقی،خوردن غذاهای معروف در رستوران ها، خرید کردن از بازار ها ،رفتن به پارک های ابی،گردش کردن در پارک های شهری و استفاده از وسایل متعدد شهر بازی های شهر مشهد میباشد…ادامه مطلب 

خاص ترین ها:

 این موارد هر کدام از بابت موضوعی خاص هستند مثلا تاریخ یا شکل و… که به نظرم  برای گردشگران محترم جذابیت داشته باشد

قلعه عماد

بین روستاهای ال،پنمنه،کلاته عرب در مسیر تاریخی توس به کلات بر بالای کوهی به ارتفاع نزدیک 3000 متر بقایای قلعه ای تاریخی به سبک قلعه های اسماعیلیان قرار دارد این قلعه از سه طرف پرتگاه است و فقط از یک طرف میتوان به داخل ان راه یافت از این قلعه در متون تاریخی یاد شده است امروزه از بقایای این دژ استحکامی دیوارها،برج ها و حوضی ساروجی بر جا مانده است این قلعه از سده نهم هجری مورد استفاده حکام تیموری بوده است و تا زمان صفویه رونق داشته است

منابع:1):اطلاعات شخصی 2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد

سنگ نگاره های پرنواز

دشت باستانی توس به دلیل اقلیم مساعد،وجود مراتع و چشمه های فراوان هزاران سال مسکن و موطن اقوام گوناگون بوده است باستان شناسان دلایل متعددی را عنوان کرده اند که نشان دهنده این قدمت میباشد ازجمله این دلایل میتوان به وجود ابزار های سنگی اشاره کرد. در سالهای 1354،1353 یک هیات مشترک از دیرین شناسان ایرانی و فرانسوی در بررسی اطراف روستای ابروان در فاصله چهل کیلومتری شرق مشهد موفق به کشف 60 عدد ابزار سنگی گردیدند که قدمت این مجموعه به هزاران سال قبل برمی گردد و قدیمی ترین نشانه ابزار سازی در ایران است از دیگر دلایل وجود تپه نادری در جنوب شهر میباشد که موید زیستگاه از هزاره پنجم پیش از میلاد است و پیشرفت و تکامل فرهنگی این منطقه را نشان می دهد. به دلیل اقامت دراز مدت پارت ها در شمال خراسان و استقلال نسبی ان اقوام ناحیه مشهد رونق و ابادانی خود را داشته است. از هزاره اول پیش از میلاد نیز چهار محوطه تاریخی در مشهد توسط باستان شناسان شناسایی شده است. از دلایل دیگر میتوان به وجود اسامی که برگرفته از تاریخ پیش اسلام ایران است اشاره کرد مانند مغان،گوش،بهره،ال و… اما افزون بر این دلایل که عنوان شد در اطراف مشهد سنگ نگاره های بسیاری وجود دارد با نقش های حیوانات،انسان های شکارچی و ایین های سنتی که قدمت این نقوش به دوران نوسنگی بر میگردد مکان بعضی از این سنگ نگاره ها بعضا در ارتفاعات میباشد و بنا به گفته کارشناسان چند کلونی سنگ نگاره در ایران وجود دارد که یکی از انها در شهرستان مشهد و دشت توس واقع است.بیشترین تصویری که در این سنگ نگاره ها به چشم می خورد متعلق به بز کوهی است 

کتیبه خانتاشی

کتیبه سنگی خانتاشی در دره ال است که در ماه صفر 916 هجری قمری برابر با 1510 میلادی به امر سر سلسله ازبکهای شیبانی، ابوالفتح محمد شیبانی خان مشهور به شیبک خان بر روی صخره ای در دره ال نوشته شده است و حاوی شرح فتوحات وی و ادعاهایش مبنی بر خلیفه الرحمن بودن اوست همچنین یاداور شده که معماران وی مشغول بازسازی و عمران شهر توس یا یادگار خانی بوده اند (ظاهرا ان قسمت از باره شهر توس در دروازه شرقی مرو که مرمت شده بنا بر همین فرمان بوده است)منظور از یادگار خانی نام ابداعی شیبک خان برای شهر حماسی توس بوده است چون خواسته با این نام جدید یادگاری از خود باقی بگذارد شیبک خان چند ماه بعد از تحریر این کتیبه به دست شاه اسماعیل صفوی کشته شد اما کتیبه اش تا کنون در دره ال بر جا مانده است 

میل روستای اخنگان

در منطقه فرهنگی تاریخی توس و بعد از روستای توس که در 25 کیلومتری شهر مشهد(فاصله از پارک ملت) قرار دارد با عبور از روستاهای شوراب،حسن اباد به روستای تاریخی اخنگان میرسیم در ابتدای روستا برج مقبره ای قرار دارد به نام برج یا میل اخنگان نمونه این برج در شهر های دیگر مانند کاشمر و …وجود دارد ولی این گونه بناها با این تزیینات ریشه در ترکستان دارد و مشهورترین انها گورمیر است میل اخنگان بنایی است اجری که از داخل هشت گوشه و از خارج مدور است در داخل بنا نقش و نگاری دیده نمیشود ولی درخارج دبوار ،نیم ستون ها و بام با کاشی هایی به رنگ لاجوردی،ابی فیروزه ای تزیین شده است این بنا احتمالا متعلق به بانویی است که در دوره تیموری درگذشته است برخی معتقد هستند ارامگاه متعلق به گوهرتاج خواهر گوهر شاد اغا میباشد ….

منابع:1):اطلاعات شخصی2):اثار ایران تالیف اندره گدار،یدا گدار،ماکسیم سیرو

چهار طاقی بازه هور

چهار طاقی بازه هور بنایی چهار ضلعی است که گنبدی بروی ان قرار دارد. این بنا در گذشته به عناصر معماری دیگری در ضلع شرقی متصل بوده است.بنا مربوط به دوره ساسانی و به قرن سوم میلادی تعلق داشته است این بنا در مسیر تاریخی مشهد به زاوه(تربت حیدریه) و 75 کیلومتری مشهد و به فاصله چند کیلومتر بعد از خانه های روستای رباط سفید در راه روستای اسد اباد قرار دارد کاربری این بنا به گفته برخی اتشگاه بوده است و به نام اتشکده بازه هور ان را میشناسند ولی برخی پژوهشگران ان را در زمره چهارطاقی های گاه شماری و محاسبه نجومی در معماری ایران باستان میدانند و برخی نیز مانند اندره گدار علاوه بر این که ان را بنایی مذهبی نمیداند این بنا را به عنوان یکی از ملحقات دو بنای قلعه دختر و قلعه پسر که بر گردنه کوه مجاور قرار دارند به شمار می اورد نام بازه هور به معنای دره خورشید اشاره ای به محل استقرار ان دارد .در غرب روستای رباط سفید روستایی با نام بازه هور نیز وجود دارد 

منابع:

ا):اثار ایران تالیف اندره گدار،یداگدار،ماکسیم سیرو2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد3):اطلاعات شخصی 

نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

در زمان مرمت بنای تاریخی حمام مهدی قلی بیگ مشخص گردید سقف و دیوارها در مجموع از 28 لایه تشکیل شده است که پس از لایه برداری بخشی از جداره سیزده لایه نقاشی هویدا گردید نقاشی های لایه سیزدهم این بنا مربوط به اواخر دوره قاجار میباشد و موضوع ان اساطیری،حماسی،داستانهای عاشقانه و داستانهای مردمی برگرفته از اعتقادات و باورهای مردمی که نسل به نسل و سینه به سینه در میان عوام نقل شده است میباشد مانند داستان نبرد امیر ارسلان نامدار با فولاد زره ،نبرد شیرویه با سرهنگ ،فرامرزپسر رستم، درسقف حمام داستانهایی از تغییر وضع لباس ایرانیان و ورود تکنولوژی به ایران نیز دیده میشود…. 

“مرغی دیدم نشسته بر باره طوس        در پیش نهاده کله کیکاووس “

“با کله همی گفت که افسوس افسوس    کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس؟”

                                                                            خیام 

حصار تاریخی توس

باروی نیمه ویران طابران توس (در حال بازسازی)به طول هفت کیلومتر و به ارتفاع 12 متر و عرض قسمت پایین 6 متر و عرض در قسمت بالا 2.5 متر دورتا دور شهر تاریخی توس به مساحت 360 هکتار را دربرگرفته است این بارو از گل رس ورز داده به شکل تقریبی دایره ساخته شده است و در گذشته دارای 106 نیم برج و چهار دروازه به نام های رزان،رودبار،مرو،نیشابور بوده است شهر طابران توس دست کم از سده چهارم هجری و حکومت ابومنصور محمدبن عبد الرزاق طوسی حاکم توس دارای باره بوده است از ان پس اولین بار غزها در قرن ششم هجری و بعد مغولها در سده هفتم هجری و پس از ان میرانشاه پسر تیمور در قرن هشتم هجری به ان صدمه زده است و در اخرین مرحله با حمله شیبگ خان انچه از توس باقی مانده بود ویران گشت

منابع:

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان مشهد 

هارونیه

بنای هارونیه در شهر تابران توس،جنوب ارامگاه فردوسی و همچنین جنوب کهندژ که مرکز خلافت و سکونت حکام در توس بوده قرار دارد این بنا خانقاه یا ارامگاهی متعلق به قرن هشتم هجری میباشد که بعد از حمله مغول ساخته شده است و به اشتباه ارامگاه هارون الرشید نامیده میشود مقبره هارون الرشید درحرم قرار دارد نام هارونیه ازاوایل قرن چهاردهم روی این بنا گذارده شده است در قسمت جنوبی مجموعه هارونیه مسجد و مدرسه ای متعلق به دوره سلجوقی قرار دارد این بنا که اجری بوده با ستون های مدور و چند کف اجری در مرکز شهر تابران توس و جنوب هارونیه کشف گردید این بنا دارای شبستان ستوندار،حیاط مرکزی و رواقی بر گرداگرد ان است کاربری ان در  ابتدا مسجد بوده و بعدها به بخشی از نظامیه ها یا همان مدارس دوران سلجوقی تبدیل شده است

بقایای جاده ابریشم

در جنوب شهر مشهد و نزدیک روستای شریف اباد بقایای جاده سنگ فرش شده ای وجود دارد که در گذشته راهی مواصلاتی و کاروان رو بوده است و مسافرانی که قصد سفر به توس یا به نیشابور را داشتند از این مسیر رفت و امد میکردند این مسیر خود بخشی از راهی بوده که چین را به اروپا متصل میکرده و به جاده ابریشم معروف است. قسمتی از این راه که سنگ فرش شده است در زمان یکی از حاکمان مشهد در اواخر دوره قاجار انجام گرفته است 

چشمه سبز یا چشمه سو از این چشمه تاریخی فردوسی در شاهنامه چنین یاد میکند. یزدگرد پادشاه ساسانی حکومت خود را در خطر میبیند و موبدان و اخترشناسان راجمع میکند تا …..

منطقه چشمه گراپ (ثبت ملی شده)در این منطقه چندین چشمه وجود دارد که دارای املاح معدنی میباشند و دائما در حال جوشیدن هستند. چشمه اصلی بر بالای یک بلندی مانند دهانه اتشفشان …….

روستای ییلاقی تاریخی کنگ با قدمت 3000 ساله روستایی زیبا با بافتی پلکانی شکل میباشد که به ماسوله خراسان شهرت دارد…برای اشنایی بیشتر با روستای کنگ کلیک بفرمائید

دره ارغوان

برای اشنایی بیشتر با دره ارغوان کلیک بفرمائید

دره سیستان

دره سیستان

برای اشنایی بیشتر با دره سیستان کلیک بفرمائید

دره انجیر روستای ال

دره انجیر

برای اشنایی بیشتر با دره انجیر کلیک بفرمائید

روستای فرخد

کاشت گل گلاب

برای اشنایی بیشتر با روستای فرخد کلیک بفرمائید

سرو کهنسال فیانی

درختان سالخورده

برای اشنایی بیشتر با درختان سالخورده و جدید کلیک بفرمائید

خاص ترین ها:

در این قسمت سعی کردیم از بین جاذبه های گردشگری شهر مشهد تعدادی را جدا معرفی کنیم این موارد هر کدام از بابت موضوعی خاص هستند مثلا تاریخ یا شکل و… که به نظرم  برای گردشگران محترم جذابیت داشته باشد

  • سنگ نگاره ها

  • چهار طاقی بازه هور

  • کتیبه خانتاشی

  • چاپارخانه صفی اباد

  • بقایای سنگ فرش شده جاده ابریشم

  • حصار تاریخی توس

  • نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

  • قلعه ماد(عماد)

قلعه عماد

بین روستاهای ال،پنمنه،کلاته عرب در مسیر تاریخی توس به کلات بر بالای کوهی به ارتفاع نزدیک 3000 متر بقایای قلعه ای تاریخی به سبک قلعه های اسماعیلیان قرار دارد این قلعه از سه طرف پرتگاه است و فقط از یک طرف میتوان به داخل ان راه یافت از این قلعه در متون تاریخی یاد شده است امروزه از بقایای این دژ استحکامی دیوارها،برج ها و حوضی ساروجی بر جا مانده است این قلعه از سده نهم هجری مورد استفاده حکام تیموری بوده است و تا زمان صفویه رونق داشته است

منابع:1):اطلاعات شخصی 2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد

سنگ نگاره های پرنواز

دشت باستانی توس به دلیل اقلیم مساعد،وجود مراتع و چشمه های فراوان هزاران سال مسکن و موطن اقوام گوناگون بوده است باستان شناسان دلایل متعددی را عنوان کرده اند که نشان دهنده این قدمت میباشد ازجمله این دلایل میتوان به وجود ابزار های سنگی اشاره کرد. در سالهای 1354،1353 یک هیات مشترک از دیرین شناسان ایرانی و فرانسوی در بررسی اطراف روستای ابروان در فاصله چهل کیلومتری شرق مشهد موفق به کشف 60 عدد ابزار سنگی گردیدند که قدمت این مجموعه به هزاران سال قبل برمی گردد و قدیمی ترین نشانه ابزار سازی در ایران است از دیگر دلایل وجود تپه نادری در جنوب شهر میباشد که موید زیستگاه از هزاره پنجم پیش از میلاد است و پیشرفت و تکامل فرهنگی این منطقه را نشان می دهد. به دلیل اقامت دراز مدت پارت ها در شمال خراسان و استقلال نسبی ان اقوام ناحیه مشهد رونق و ابادانی خود را داشته است. از هزاره اول پیش از میلاد نیز چهار محوطه تاریخی در مشهد توسط باستان شناسان شناسایی شده است. از دلایل دیگر میتوان به وجود اسامی که برگرفته از تاریخ پیش اسلام ایران است اشاره کرد مانند مغان،گوش،بهره،ال و… اما افزون بر این دلایل که عنوان شد در اطراف مشهد سنگ نگاره های بسیاری وجود دارد با نقش های حیوانات،انسان های شکارچی و ایین های سنتی که قدمت این نقوش به دوران نوسنگی بر میگردد مکان بعضی از این سنگ نگاره ها بعضا در ارتفاعات میباشد و بنا به گفته کارشناسان چند کلونی سنگ نگاره در ایران وجود دارد که یکی از انها در شهرستان مشهد و دشت توس واقع است.بیشترین تصویری که در این سنگ نگاره ها به چشم می خورد متعلق به بز کوهی است 

کتیبه خانتاشی

کتیبه سنگی خانتاشی در دره ال است که در ماه صفر 916 هجری قمری برابر با 1510 میلادی به امر سر سلسله ازبکهای شیبانی، ابوالفتح محمد شیبانی خان مشهور به شیبک خان بر روی صخره ای در دره ال نوشته شده است و حاوی شرح فتوحات وی و ادعاهایش مبنی بر خلیفه الرحمن بودن اوست همچنین یاداور شده که معماران وی مشغول بازسازی و عمران شهر توس یا یادگار خانی بوده اند (ظاهرا ان قسمت از باره شهر توس در دروازه شرقی مرو که مرمت شده بنا بر همین فرمان بوده است)منظور از یادگار خانی نام ابداعی شیبک خان برای شهر حماسی توس بوده است چون خواسته با این نام جدید یادگاری از خود باقی بگذارد شیبک خان چند ماه بعد از تحریر این کتیبه به دست شاه اسماعیل صفوی کشته شد اما کتیبه اش تا کنون در دره ال بر جا مانده است 

میل روستای اخنگان

در منطقه فرهنگی تاریخی توس و بعد از روستای توس که در 25 کیلومتری شهر مشهد(فاصله از پارک ملت) قرار دارد با عبور از روستاهای شوراب،حسن اباد به روستای تاریخی اخنگان میرسیم در ابتدای روستا برج مقبره ای قرار دارد به نام برج یا میل اخنگان نمونه این برج در شهر های دیگر مانند کاشمر و …وجود دارد ولی این گونه بناها با این تزیینات ریشه در ترکستان دارد و مشهورترین انها گورمیر است میل اخنگان بنایی است اجری که از داخل هشت گوشه و از خارج مدور است در داخل بنا نقش و نگاری دیده نمیشود ولی درخارج دبوار ،نیم ستون ها و بام با کاشی هایی به رنگ لاجوردی،ابی فیروزه ای تزیین شده است این بنا احتمالا متعلق به بانویی است که در دوره تیموری درگذشته است برخی معتقد هستند ارامگاه متعلق به گوهرتاج خواهر گوهر شاد اغا میباشد ….

منابع:1):اطلاعات شخصی2):اثار ایران تالیف اندره گدار،یدا گدار،ماکسیم سیرو

چهار طاقی بازه هور

چهار طاقی بازه هور بنایی چهار ضلعی است که گنبدی بروی ان قرار دارد. این بنا در گذشته به عناصر معماری دیگری در ضلع شرقی متصل بوده است.بنا مربوط به دوره ساسانی و به قرن سوم میلادی تعلق داشته است این بنا در مسیر تاریخی مشهد به زاوه(تربت حیدریه) و 75 کیلومتری مشهد و به فاصله چند کیلومتر بعد از خانه های روستای رباط سفید در راه روستای اسد اباد قرار دارد کاربری این بنا به گفته برخی اتشگاه بوده است و به نام اتشکده بازه هور ان را میشناسند ولی برخی پژوهشگران ان را در زمره چهارطاقی های گاه شماری و محاسبه نجومی در معماری ایران باستان میدانند و برخی نیز مانند اندره گدار علاوه بر این که ان را بنایی مذهبی نمیداند این بنا را به عنوان یکی از ملحقات دو بنای قلعه دختر و قلعه پسر که بر گردنه کوه مجاور قرار دارند به شمار می اورد نام بازه هور به معنای دره خورشید اشاره ای به محل استقرار ان دارد .در غرب روستای رباط سفید روستایی با نام بازه هور نیز وجود دارد 

منابع:

ا):اثار ایران تالیف اندره گدار،یداگدار،ماکسیم سیرو2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد3):اطلاعات شخصی 

نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

در زمان مرمت بنای تاریخی حمام مهدی قلی بیگ مشخص گردید سقف و دیوارها در مجموع از 28 لایه تشکیل شده است که پس از لایه برداری بخشی از جداره سیزده لایه نقاشی هویدا گردید نقاشی های لایه سیزدهم این بنا مربوط به اواخر دوره قاجار میباشد و موضوع ان اساطیری،حماسی،داستانهای عاشقانه و داستانهای مردمی برگرفته از اعتقادات و باورهای مردمی که نسل به نسل و سینه به سینه در میان عوام نقل شده است میباشد مانند داستان نبرد امیر ارسلان نامدار با فولاد زره ،نبرد شیرویه با سرهنگ ،فرامرزپسر رستم، درسقف حمام داستانهایی از تغییر وضع لباس ایرانیان و ورود تکنولوژی به ایران نیز دیده میشود…. 

“مرغی دیدم نشسته بر باره طوس        در پیش نهاده کله کیکاووس “

“با کله همی گفت که افسوس افسوس    کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس؟”

                                                                            خیام 

حصار تاریخی توس

باروی نیمه ویران طابران توس (در حال بازسازی)به طول هفت کیلومتر و به ارتفاع 12 متر و عرض قسمت پایین 6 متر و عرض در قسمت بالا 2.5 متر دورتا دور شهر تاریخی توس به مساحت 360 هکتار را دربرگرفته است این بارو از گل رس ورز داده به شکل تقریبی دایره ساخته شده است و در گذشته دارای 106 نیم برج و چهار دروازه به نام های رزان،رودبار،مرو،نیشابور بوده است شهر طابران توس دست کم از سده چهارم هجری و حکومت ابومنصور محمدبن عبد الرزاق طوسی حاکم توس دارای باره بوده است از ان پس اولین بار غزها در قرن ششم هجری و بعد مغولها در سده هفتم هجری و پس از ان میرانشاه پسر تیمور در قرن هشتم هجری به ان صدمه زده است و در اخرین مرحله با حمله شیبگ خان انچه از توس باقی مانده بود ویران گشت

منابع:

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان مشهد 

هارونیه

بنای هارونیه در شهر تابران توس،جنوب ارامگاه فردوسی و همچنین جنوب کهندژ که مرکز خلافت و سکونت حکام در توس بوده قرار دارد این بنا خانقاه یا ارامگاهی متعلق به قرن هشتم هجری میباشد که بعد از حمله مغول ساخته شده است و به اشتباه ارامگاه هارون الرشید نامیده میشود مقبره هارون الرشید درحرم قرار دارد نام هارونیه ازاوایل قرن چهاردهم روی این بنا گذارده شده است در قسمت جنوبی مجموعه هارونیه مسجد و مدرسه ای متعلق به دوره سلجوقی قرار دارد این بنا که اجری بوده با ستون های مدور و چند کف اجری در مرکز شهر تابران توس و جنوب هارونیه کشف گردید این بنا دارای شبستان ستوندار،حیاط مرکزی و رواقی بر گرداگرد ان است کاربری ان در  ابتدا مسجد بوده و بعدها به بخشی از نظامیه ها یا همان مدارس دوران سلجوقی تبدیل شده است

بقایای جاده ابریشم

در جنوب شهر مشهد و نزدیک روستای شریف اباد بقایای جاده سنگ فرش شده ای وجود دارد که در گذشته راهی مواصلاتی و کاروان رو بوده است و مسافرانی که قصد سفر به توس یا به نیشابور را داشتند از این مسیر رفت و امد میکردند این مسیر خود بخشی از راهی بوده که چین را به اروپا متصل میکرده و به جاده ابریشم معروف است. قسمتی از این راه که سنگ فرش شده است در زمان یکی از حاکمان مشهد در اواخر دوره قاجار انجام گرفته است 

چشمه سبز

در شمال غربی مشهد و بعد از روستای گلمکان چشمه ای در بین کوه های رشته کوه بینالود مانند دریاچه ای وجود دارد به نام چشمه سبز یا چشمه سو از این چشمه تاریخی فردوسی در شاهنامه چنین یاد میکند. یزدگرد پادشاه ساسانی حکومت خود را در خطر میبیند و موبدان و اخترشناسان راجمع میکند تا …..  

چشمه گراپ

در جنوب مشهد و نزدیک عوارضی ملک اباد و حاشیه بزرگراه تابلوی منابع طبیعی با فاصله از جاده قرار داده شده که منطقه ای را معرفی میکند که ثبت ملی شده است در این منطقه چندین چشمه وجود دارد که دارای املاح معدنی میباشند و دائما در حال جوشیدن هستند. چشمه اصلی بر بالای یک بلندی مانند ….

کنگ

 روستای ییلاقی تاریخی کنگ با قدمت 3000 ساله روستایی زیبا با بافتی پلکانی شکل میباشد که به ماسوله خراسان شهرت دارد این روستا که در نزدیک مشهد و به فاصله 18 کیلومتر از طرقبه واقع شده است علاوه بر این که دارای اب و هوا و طبیعتی زیبا میباشد دارای اثار تاریخی ارزشمندی مانند …. 

قدیمی ترین محله ایران که همچنان فعال است

هتل پارس قدیمی ترین هتل ایران است که هنوز فعالیت می کند این هتل از بناهای به جا مانده در محله ارگ میباشد که در سال 1316 به عنوان اولین مکان اقامتی مشهد با شیوه پذیرایی جدید با معماری روسی ساخته شد

قدیمی ترین محله ایران که همچنان فعال است

محله نوغان مکانی تاریخی با قدمت هزارو پانصد ساله است این مکان از ابادی های شهر قدیم توس بوده است که با سناباد هسته اصلی شهر مشهد را تشکیل دادند در حال حاضر این محله قدیمی ترین محله ایران است که همچنان زندگی در ان جریان دارد.

مطالب پیشنهادی به شما:

از دیرباز مرسوم بوده افرادی که به مسافرت می رفتند کالایی را به عنوان سوغات ویا ره اورد خریداری میکردند و به فامیل،اقوام ویا دوستان هدیه میدادند

خدمات

وبسایت مشهد رخسار در اینده به مسافران و گردشگران محترم خدمات زیر را ارائه خواهد کرد

تهیه بلیط
رزرو هتل
ترنسفر
معرفی مراکز خرید

از دیرباز مشهد سالانه میزبان مسافرانی بوده که به قصد زیارت،تجارت و یا به دلیل این که مشهد در مسیر شاهراه تاریخی خراسان قرار داشته به این شهر سفر می کردند امروزه نیز گردشگران زیادی به قصد زیارت،سیاحت،خرید و استفاده از مراکز تفریحی متعدد ویا بازدید از اثار تاریخی فراوان به این شهر سفر میکنند ما نیز برای اشنایی بیشتر گردشگران به معرفی تمامی این جاذبه ها میپردازیم

به ما ایمیل بفرستید