مشهد>گردشگری تاریخی>مدرسه های تاریخی

مدرسه های قدیمی شهرمشهد:

مقدمه:

از نخستین مراکز اموزش در قرن های اولیه ایران اسلامی مساجد بوده اند

  • در دوره سلجوقی به اهتمام خواجه نظام الملک طوسی نظامیه ها شکل گرفتند
  • محققین و اندیشمندان در نظامیه ها به بحث و نقد اندیشه های اسلامی و علمی می پرداختند 
  • از زمان مظفر الدین شاه دبستان و دبیرستان در ایران گشایش یافت
  • مشهد یکی از شهرهایی بوده که مهم ترین مدارس عالی ایران قبل از شکل گیری سیستم اموزشی نوین در این شهر قرار داشته است

مکتب یا مکتب خانه

مکتب یا مکتب خانه:

  • اموزشگاهی است که در ان معمولا یک استاد که تحصیل کرده علوم اسلامی است به کار اموزش می پردازد
  • مکتب خانه ها 6 ماه پر کار و 6 ماه تعطیل بودند
  • شروع اموزش به زبان عربی بود و کودکان مطالب را طوطی وار حفظ میکردند
  • دولت نظارتی در کار مکتب خانه ها نداشتند
  • دختران کمتر از پسران به مکتب خانه ها می رفتند
  • اموزش خواندن برای دختران مجاز بوده است ولی دختران نباید نوشتن می اموختند و معروف بود “دختر مشق که بلد شد کاغذ پرانی میکند”(نامه عاشقانه می نویسد)
  • محل مکتب خانه دکان یا اتاق بزرگی بود که اصلی ترین اجزای ان حصیر یا نمد کهنه و مندرس همراه میز کوتاه،تشکچه،مکتب دار،چند ترکه البالو،چوب و فلک اشاره کرد
  • دروس تدریس شده در مکتب خانه ها شامل :نصاب الصبیان،صرف فارسی،شرح تعریف،عوامل منظومه شرح سیوطی،الفیه،شرح نظام،شرح جامی در صرف و نحو،حاشیه ملا عبدالله،کلیات سعدی،خمسه نظامی و… بود
  • در مکتب خانه ها از فلک برای تنبیه کودکان استفاده میشد اگر خطایی رخ میداد مکتبدار فلک را به پای کودک می بست و با ترکه به کف پای او میکوبید
  • از یک ترکه کوتاه برای شاگردان نزدیک و یک ترکه بلند برای شاگردان دورتر استفاده میشد
  • برای دختران از فلک استفاده نمی شد و نیشگون گرفتن و سوزن پشت دست زدن تنبیه معمول دختران بود
  • از دوره صفویان ابتدا در اصفهان و سپس در تبریز و سایر شهرهای بزرگ مسیونرهای مذهبی اروپایی اقدام به دایر کردن اموزشگاه هایی به سبک غربی نمودند
  • گذر از مکتب خانه ها به مدارس  در تاریخ مشروطیت به وقوع پیوست

لیست مدرسه های تاریخی قبل از سیستم اموزشی جدید مشهد:

لیست مدرسه های تاریخی قبل از سیستم اموزشی جدید در شهر مشهد:

 نواب میرزاصالح،حاجی حسین،ملا محمد باقر،فاضل خان،میرزاجعفر،سعد الدین،بالاسر،پریزاد خانم،دودر،سلیمان خان اعتضاد الدوله،خیر اتخان،عباس قلی خان،

نخستین مراکز اموزشی در شهر مشهد :

نخستین مراکز اموزشی در شهر مشهد :

  • مسجد مدرسه تابران توس در قرن پنجم هجری بنا گردید و بعد ها به شکل نظامیه مورد استفاده قرار گرفت 
  • نخستین مدرسه جدید توسط میرزا حسن رشدیه در سال 1266 هجری شمسی به ثبت رسید
  • در سال 1273 هجری شمسی مدرسه همت توسط شیخ محمد علی مدیر و حاج اسد الله خامنه ای تاسیس شد 
  • در سال 1296 هجری شمسی فروغ السلطنه اذرخشی در محله چهار باغ دبستان دخترانه فروغ را تاسیس کرد که نخستین مدرسه دخترانه شهر مشهد بود این مدرسه 5 کلاس و 7 اموزگار داشت 
  • نخستین دبیرستان مشهد دانش نام دارد که در سال 1296 هجری شمسی به همت میرزا محمد دانش بزرگ نیا در کوچه شوکت الدوله تاسیس شد در سال اول دارای 2 کلاس و 32 دانش اموز بود
  • در سال 1307 شمسی نخستین گروه دانش اموزان دبیرستان دیپلم گرفتند 
  • دبیرستان دکتر شریعتی در سال 1307 زیر نظر استان قدس در میدان شهدا اغاز به کار کرد(تغییر نام داشته است) و مشاهیری همچون مهدی اخوان ثالث،فریدون مشیری و..از جمله فارغ التحصیلان این دبیرستان قدیمی هستند  
  • دیگر دبیرستان های قدیمی شهر مشهد دبیرستانهای شاه رضا،نواب،ابن یمین(دبیرستان حکمت فعلی تاسیس 1314)،میرزا کوچک خان میباشند 
  • نخستین هنرستان شهر مشهد هنرستان دکتر بهشتی است (تغییر نام داشته است)که در سال 1315 شمسی در دو رشته اهنگری و نجاری (درودگری و فلز کاری)با دو استاد از کشور المان با حقوق سالیانه 2400 تومان شروع به کار کرد 
  • هنرستان شهید بهشتی با چند بار تغییر مکان از خیابان جنت و دروازه سراب در نهایت به موقعیت فعلی یعنی میدان تقی اباد منتقل شد
  • هنرستان شهید بهشتی به عنوان قدیمی ترین هنرستان اموزشی مشهد در فهرست اثار ملی ایران ثبت شده است
  • در سال 1298 شمسی نخستین مدرسه شبانه به نام شرف دایر گردید که کلاس های ان از اول غروب شروع میشد 
  • کلاس اکابر طلوع در سال 1313 توسط مسئولان قرائت خانه تاجور بر اساس اسناد اموزش و پرورش  نخستین مجموعه رسمی شبانه مشهد برای بزرگسالان بود ساعت کار ان از غروب تا 3 ساعت پس از ان بود 

نکاتی برای طراحی فضای اموزشی در سیستم نوین اموزشی:

نکاتی برای طراحی فضای اموزشی در سیستم نوین اموزشی:

این قسمت کاملا تخصصی میباشد

  • معماری مدارس بر کیفیت یادگیری و شکوفایی استعداد ها و مجموعه رفتار ها و روابط فردی و اجتماعی تاثیر دارد
  • موفقیت در یادگیری نیازمند حفظ تمرکز است و عوامل محیطی بیشترین تاثیر را بر میزان تمرکز انسان دارد تصویر شایسته از محیط به شخص نوعی احساس امنیت میدهد
  • مکان یابی ناصحیح و عدم هماهنگی مدرسه با بافت و سیمای شهری میتواند سبب معضلات گردد دسترسی ها و سایه اندازی ساختمان های بلند،سرو صدا،مزاحمت،ترافیک هستند
  • در طراحی مدرسه بررسی و تحلیل ساختمان های همجوار به لحاظ کاربری و ساعات استفاده انها،بافت،تعداد طبقات و تراکم ساختمانی و مساله اشراف اهمیت دارد
  • گاهی اوقات عناصر طبیعی و مصنوعی مانند تپه،چشمه،ابراه،ساختمان قدیمی،ستون،مجسمه و یا تاسیسات شهری چون کابل فشار قوی و لوله های گاز و … میتوانند عامل تاثیر گذار در طراحی باشند و این محدودیتها میتوانند به وسیله خلاقیت طراحان به پتانسیل هایی تبدیل شوند
  • در طراحی مدرسه دیدهای مطلوب وهمچنین دیدهای نامطلوب از فاکتورهای تاثیر گذار است
  • نزدیک بودن به فضای سبز و پارک محله برای ساختمان های اموزشی مطلوب است
  • مکانهای شلوغ و پرتردد و یا خلوت و خالی از سکنه و دورافتاده امنیت دانش اموزان را تهدید میکند
  • در انتخاب فرم مناسب برای محیط های یادگیری عوامل بسیاری نظیر ویژگی های اقلیمی و هندسه سایت تاثیر گذار است.
  • مناسب ترین فرم برای مقطع ابتدایی فرم های ساده و خوانا به دور از پیچیدگی و ابهام،خلوص،نظام مندی،مدول بندی استفاده میشود دانش اموز باید بتواند به اسانی اجزای محیط را بشناسد
  • در انتخاب فرم برای هر یک از فعالیت ها این نکته حائز اهمیت است فضاهای نامنظم و تکراری ناهنجاری را القا میکند ساختمان حجیم قدرت و پول را به رخ میکشد و فضای هندسی و منظم نظم را القا میکند
  • استفاده از فرم های پر انرژی در طراحی مسیرهای دسترسی،فرم های ساکن و ایستا برای فضاهای مکث و اجتماع،فرم های ساده و خوانا برای کلاس های درس،فرم های سنگین و قدرتمند برای حوزه های اداری،فرم های منعطف و بی قاعده و حتی پیچیده برای فضاهایی چون کتابخانه،فضاهای جمعی،سالن چند منظوره،سالن اجتماعات و حوزه های ورزشی
  • دید از بیرون مدرسه به داخل را میتوان با تمهیداتی همچون عقب نشستن توده،تغییر زاویه بازشوها،ایجاد موانع بصری مانند کاشت درخت و یا استفاده از شیشه مات میتوان کنترل کرد
  • برای سرویس مدارس و رفت و امد والدین و مسدود شدن مسیرها و ترافیک باید تدبیری اندیشه شود
  • مکان یابی ورودی مدارس اهمیت دارد و باید امنیت دانش اموزان در نظر گرفته شود گاهی عرض کم پیاده رو ها سبب میشود دانش اموزان در سواره رو تردد کنند در این موارد ایجاد فضای پیش ورودی و یا عقب نشینی از راه حل هایی است که از ازدحام مقابل ورودی میکاهد برای مکان یابی ورودی باید میزان رفت و امد و ترافیک در کوچه ها،عرض پیاده رو ها،دید و منظر را در نظر گرفت به عنوان مثال ورودی دادن به مدرسه از ازادراه ها و بزرگراه ها ممنوع است
  • در مقطع ابتدایی کودکان با سرویس و یا والدین خود به مدرسه میروند پس توجه به حرکت و توقف وسایل در سواره روها و ترافیک اهمیت دارد
  • مرز و حریم مدارس کاملا مشخص باشد با شاخص نمودن ورودی اصلی و پرهیز از بستن دید سواره رو استفاده از رنگ های شاد در بیرون ،تصاویر و نقش های اشنا برای کودکان و دیواره و درب نقاشی و رنگ امیزی شده،ایجاد دید کنترل شده به حیاط مدرسه،خط عابر پیاده،تابلوها،گرافیک جداره،سرعت گیر،طراحی مناسب جداره های بیرونی با انتخاب مناسب مصالح،رنگ،بافت،ارتفاع و هماهنگی با بافت اطراف مواردی در شاخص کردن مدارس است
  • جهت استقرار ساختمان مدرسه باید عواملی از جمله اقلیم،توپوگرافی،موقعیت ساختمان نسبت به مراکز تولید صدا،نور،سایه اندازی ساختمان در محوطه،جهت وزش باد غالب،ترافیک،دید و منظر،هندسه و …را درنظر گرفت
  • برای کنترل الودگی صوتی استفاده از متریال جاذب صدا، ساخت مدارس در مکان هایی به دور از سرو صدا،تفکیک فضاهای پر سروصدا با فضاهایی که نیاز به تمرکز دارد
  • فضاهای معماری مطابق با رویکرد مجموعه و نیازهای عملکردی،تعداد و رده سنی شکل میگیرد
  • توجه به عملکرد برای تعیین شکل،فرم و تناسبات کالبدی ضروری است
  • مدارس در محله های زندگی باشد بهتر است چون منجر به حس تعلق بیشتر میشود
  • با ایجاد عقب نشینی و پیش فضای عبوری میتوان از ازدحام دانش اموزان در مقابل در ورودی و سواره رو ها کاست و فضایی در نظر گرفته شود که در هنگام خروج از مدرسه برای انتظار کشیدن و تجمع و گفتگوی دوستانه باشد تا زمانی که سرویس و یا والدین برای بردن دانش اموزان بیایند
  • در طراحی فضای اموزشی برای دسترسی مناسب و حفظ ارامش بهتر است فضاها حوزه بندی شده و محدوده ان مشخص شود و فضاهای دارای سر و صدا مانند تریا،سالن های ورزشی و…را از کلاس های درس جدا کرد
  • مدرسه باید دارای اسایش محیطی باشد(دما،الودگی صوتی،نور و…)
  • در صورت امکان بهتر است ورودی های مجزا برای حوزه های مختلف مدرسه تعریف کرد مثلا قسمت خدمات از ورودی دانش اموزان جدا باشد ورودی سواری ها با ورودی پیاده دانش اموزان جدا شود در ورودی دانش اموزان یک عقب رفتگی ایجاد شود
  • بر اساس نوع کاربری ها سیستم های دسترسی و تقسیمات فضایی به سازماندهی های متفاوت دسته بندی شود از جمله سازماندهی مرکزی،شعاعی،خطی،خطی مرکزی،خطی با کانون مرکزی
  • برنامه ریزی فضاها باید حرکت از فضای باز به فضای میانی نیمه باز و رسیدن به فضای بسته (حرکت از فضاهای عمومی به نیمه عمومی و رسیدن به فضای خصوصی)باشد
  • ایوان مدارس محلی برای اتصال فضای عمومی به خصوصی همچنین اجرای نمایش و نظاره دانش اموزان در حیاط مدرسه میباشد شکل،فرم و طول پلکان و جایگاهی برای انتظار و ملاقات از نکات قابل توجه است
  • برای مشخص شدن حوزه های مختلف از تابلوها،عناصر نمادین،بازی با نور ورنگ،صدا،اختلاف سطح،سردرب،پلکان  و..میتوان استفاده کرد
  • برای خوانایی مسیرهای حرکتی تقسیم انها به بخش های مجزا با توجه به عرض و سایر نشانه ها ضرورت دارد راهرو های قسمت های مختلف ساختمان متفاوت میباشد، سهولت رفت و امد، دید کافی مهم است
  • موانعی مانند ستون ها،لبه های تیز،لبه های بیرون زده،مکان یابی نامناسب کمد،کتابخانه،گلدان در محل نادرست در راهروها میتواند خطر افرین باشد
  • ابعاد راهرو به تعداد کلاس و حجم رفت و امد دانش اموزان بستگی دارد
  • خروج کودکان از کلاس ها با سرعت و هیجان همراه است و این امر خطر افرین است توجه به نکات ایمنی در طراحی راهروها ضرورت دارد
  • سیرکولاسیون های حرکتی به صورت مسیرهای طولانی و یکنواخت ،باریک در مدرسه خوب نیست بنابراین ترکیب راهرو با خرده فضاها و عملکردهای دیگر تنوع میدهد
  • در مسیرهای طولانی بخش هایی را میتوان عریض کرد و از شکل فضای عبوری خارج میگردد و به محل مکث و ملاقات و یا محلی برای بازی ،فضاهای مطالعه انفرادی تبدیل میشود
  • از جمله راهکارهای کاهش مصرف انرژی در مسیرهای حرکتی:استفاده حداکثری از نور طبیعی برای روشنایی،استفاده از تابش خورشید جهت گرمایش ، کنترل بازشوها،کنترل جریان هوا،محدود کردن راهروهایی که فقط در بازه زمانی خاص بین کلاسها فعالند،استفاده چند منظوره از فضاهای حرکتی،ترکیب عملکردهایی نظیر نمایشگاه،نشیمن عمومی و سالن رایانه میتواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند
  • برای پایان مناسب مسیرهای حرکتی بهتر است کارکردهای خاص در انتهای راهروها قرار گیرد،انتهای راهرو ها فضایی کور و دور از دید ایجاد نشود،ایجاد دید و گشایش به بیرون و یا دسترسی عمودی،طراحی نقاط مکث و گفتگو ایجاد شود
  • راهروهای حرکتی میتواند به پله ها،فضای باز و یا فضاهای جمعی پر مخاطب ختم شود
  • گاهی اوقات با شکستن راهرو،خلق فضاهای عملکردی و تغییر در دید و پرسپکتیو،ترکیب مصالح،بافت،رنگ،تناسبات اجزا،نورپردازی، استفاده از راهرو با خطوط منحنی ،باز و بسته کردن جداره ها و نیز راهروهایی با مسیر های چند گانه،ایجاد تغییر در ارتفاع و ابعاد راهرو،استفاده از عناصر والمان های هویت بخش، طراحی سقف های کاذب با فرم های سیال و نامتعارف و کف دسترسی را جذاب تر میکند
  • در محل های تقاطع مسیرها نیازمند گشایش فضایی و تامین دید به سایر مسیرهای محل تقاطع است
  • نورگیر های سقفی در مدارس میتوانند نقش به سزایی در ورود نور مناسب خصوصا در فضاهای جمعی و راهرو و فضای مکث داشته باشند
  • فضاهای یادگیری مانند کلاس ها بهتر است در محیطی ارام و از فضاهای مرجع و اصلی دور باشد و در لایه سوم قرار گیرند فضای یادگیری بهتر است با فضاهای باز مرتبط باشد
  • کلاس های کودکان در سالهای اولیه دبستان بهتر است در طبقه همکف و نزدیک ورودی اصلی ساختمان باشد و امکان دستررسی سریع و اسان به حیاط مدرسه برای ان فراهم باشد
  • برای نظارت و امنیت مجموعه بهتر است محدوده اداری را در مجاورت بر ورودی اصلی مدرسه طراحی کرد
  • میتوان عناصری طراحی کرد که فضای باز را بشکند و مرزها و مجموعه های مشخصی تعریف کند باغچه ها،فضای سبز،فضای بازی،نشیمن ها و ایوان ها میتوانند مرزهایی میان فضای عمومی و نیمه خصوصی ایجاد کنند
  • هال اصلی به عنوان هسته مرکزی تلقی شود فضاهایی مانند فضای سمینارها،کنفرانس،کتابخانه ،سمعی و بصری،اتاق معلمان و..در اطراف این هسته مرکزی و در ارتباط با هال باشد
  • در طراحی پله مدارس نکاتی مانند در نظر گرفتن مقیاس انسانی، خوانا بودن،رویت پذیری مسیر حرکتی،ایجاد ارتباط بصری با طبقات از طریق ویدهای ایمن شده ،پرهیز از طراحی تعداد کم (پله یک یا دو پله )و بکار بردن رمپ به جای ان
  • پله ها میتوانند مکانی برای گفتگو،بازی و حتی درس خواندن باشند بنابراین باید عرض مناسب را در نظر گرفت و میتواند تبدیل به پلازای روباز شود
  • رمپ میتواند عنصری کاربردی باشد رمپها به امتداد فضاها کمک میکنند و برعکس پله ها که دو سطح را تفکیک میکندبا دادن چشم انداز و استفاده از جداره های شیشه ای و بازی با نور میتوان کیفیت فضایی رمپ ها بیشتر کرد
  • در طراحی مدارس به جنسیت توجه شود زیرا نیازها متفاوت هستند
  • دخترها نیاز به تمایل به ارتباط بادوستان خود و نیاز به حمایت انها دارند برای این منظور در کلاس های درس دخترانه چیدمان میز و صندلی به صورت گروهی و دو نفره مورد نیاز است
  •  دانش اموزان دختر در مقطع دوره دبیرستان صندلی تک نفره راترجیح میدهند تا راحت به درس گوش دهند اما در تمامی مقاطع دانش اموزان نیمکت دو نفره را ترجیح میدهند
  • دخترها در مدرسه جهت مراقبت و نگهداری وسایل و لباس ها خواهان جالباسی و مکان های شخصی هستند
  • کودکان بیش از ان که به اموزش مستقیم نیاز دارند به فضاهای مناسب و خلاقانه و فعالیت های گروهی نیاز دارند
  • کودکان با همسالان خود ارامش بیشتری دارند جهت حفظ ارامش میتوان زون هایی طراحی کرد که مختص یک یا دو مقطع سنی باشند
  • برای طراحی فرم و ابعاد کلاس درس سن دانش اموزان،تعداد دانش اموزان،نوع فعالیت دانش اموزان، ویژگی های جسمی موثر است
  • تعداد مناسب دانش اموزان در کلاس :در مقطع پیش دبستانی و دبستان 12 تا 16 نفر در دوره میانی 16 تا 20 نفر در مقطع دبیرستان 20 تا 24 نفر مناسب است
  • کلاس های کوچک با جمعیت زیاد استرس زا هستند
  • عرض کلاس درس برای کلاس 30 نفره بهینه ان هفت الی هشت متر است اگر عرض بیشتر از هشت متر باشد وجود پنجره در بیش از یک جداره ضرورت دارد حداقل طول کلاس هفت متر و اندازه بهینه ان هشت  تا نه متر است
  • ارتفاع کلاس 3 متر در مناطق سردسیر و در مناطق معتدل از 3 تا 3.20 متر است ارتفاع کلاس در مناطق گرمسیر میتواند 3.20 تا 3.50 نیز افزایش یابد
  • اگر طول کلاس بیشتراز اندازه بهینه باشد صدای معلم شنیده نمیشود و یا تخته دیده نمیشود و امکان نظارت معلم کمتر میشود
  • انتخاب فرم کلاس تابع عملکرد ان است علاوه بر فرم ال شکل فرم های مربع و مستطیل نیز مناسب است
  • فرم ال شکل برای کلاس های درس به خصوص در مقطع ابتدایی بسیار خوب است در این فرم کلاس میتوان موقعیت های مختلفی برای یادگیری گروهی شامل گروه های کوچک،یادگیری فردی و انجام فعالیت های مرتبط با کلاس تحت نظارت و کنترل معلم ایجاد کرد
  • جهت این که حواس دانش اموزان در داخل کلاس پرت نشود باید سطوح شیشه ای دارای ارتفاع مناسبی باشند
  • درب کلاس باید به بیرون باز شود پیش فضا قبل از ورود به کلاس ها با توجه به مقیاس انسانی اهمیت دارد این پیش فضا باید مانع حرکت و تردد دانش اموزان در داخل راهرو ها نشود و میتواند فضای مکث و گفتگو تعریف کند
  • درب کلاس باید با کمترین عقب نشینی نسبت به راهروها  قرار بگیرد
  • مقابل درب کلاس ها همیشه ازدحام است مکان یابی درب ها در دو سمت راهرو حائز اهمیت است
  • باید فضاهایی خلق شود که خط نگاه معلم و شاگردان شکسته شود و جایگاه دانش اموزان در ان ثابت نبوده و جایگاه معلم نیز حضور بر سر میزهای گروهی کوچک دانش اموزی باشد و با کودکان ارتباط برقرار کند
  • در طراحی کلاس باید سهولت حرکت دانش اموزان،بالا بردن تمرکز و توجه، استفاده بهینه از تمام فضای قابل همچنین با تفکیک نامناسب نباید مانعی برای دسترسی به فضاهایی مانند میز معلم و … ایجاد کرد
  • کلاس های درس بر مبنای تئوری نوین یادگیری باید چند عملکردی باشد و دانش اموزان با نظارت معلم به فعالیت گروهی بپردازند و از مکان خود بتوانند حرکت کنند و با همسالان خود ارتباط برقرار کنند و تکالیف را گروهی انجام دهند و اختیار جابجایی مبلمان کلاس و تغییر چیدمان داشته باشند.چیدمان عناصر داخلی،خرده فضاهای کلاس در رابطه معلم و دانش اموزان تاثیر گذارند
  • هر جه قدر دانش اموزان اختیار داشته باشند و بتوانند چیدمان صندلی،کمد و دیگر عناصر را به دلخواه خود تغییر دهند احساس تعلق و مالکیت و امنیت خاطر در دانش اموزان ایجاد میشود
  • کم اثر ترین نوع چیدمان مبلمان کلاس های درس استفاده از چیدمان ردیفی نیمکت ها است که باعث تفکیک دانش اموزان به گروهی در جلو و گروهی در انتهای کلاس میشود ولی برای زمانی که معلم میخواهد دقت تمامی دانش اموزان به موضوعی را جلب کند مناسب است
  • علاوه بر کلاس های درس سایر فضاهایی برای یادگیری دیگر مهارت ها از قبیل هنری،ورزشی،فنی و….لازم است
  • استفاده از اینترنت و فضای مجازی علاوه به کمک برای اموزش ،فضا را نیز از حالت رسمی خارج مینماید
  • طراحی برای هر یک از مقاطع تحصیلی ویژگی خاص خود را دارد
  • مقطع دبستان در دو دوره قابل برسی است کودکان 6 تا 9 سال تاکید بر انسجام شخصیت اجتماعی ،بازی و تفریح وسیله اصلی و اولیه یادگیری تمایل به فضای باز و جمعی و نظارت بیشتر
  • برای کاهش استرس کودکان در مدرسه باید فضای شبیه خانه داشته باشد و المان ها و عناصر اشنایی برای کودک در طراحی مدرسه اهمیت دارد عناصری مانند رنگ،بافت،مصالح
  • کودکان 9 تا 12 سال اموزش های جدی مهارت محور و نظم و انظباط باید اموزش داده شود و این نظم و مهارت محوری باید در طراحی و معماری فضاها منعکس شود
  • در مقطع دبیرستان باید به مقیاس پیاده رو توجه بیشتری کرد چون دانش اموزان این مقاطع ترجیح میدهند به صورت پیاده یا با وسایل حمل و نقل عمومی بیایند
  • فواید رنگ سبز: رنگ طبیعت است،حس کنجکاوی را بیدار میکند،تمرکز را افزایش میدهد،بالا رفتن قابلیت خواندن صحیح و سریع میشود،اظطراب را کاهش می دهد،فضایی ارامش بخش خلق میکند
  • اهمیت فضای سبز در مدارس تا حدی است که برخی از مدارس به صورت باغ مدرسه طراحی میشوند کمبود مناظر سبز در اطراف مدرسه را میتوان با کاشت پوشش گیاهی در مدرسه جبران کرد
  • حیاط مدرسه را طوری میتوان طراحی و مبلمان کرد که دارای بخش های مختلفی باشد مثلا قسمتی برای بازی و دویدن قسمتی برای خوردن و قسمتی برای گفتگو و…..
  • در طراحی حیاط باید به نقاط افتاب گیر و سایه دار توجه شود مثلا در شرایط جوی سرد از این نقاط بهره برد
  • در حیاط مدرسه و برای تشکیل صف های دانش اموزان باید جهتی را در نظر گرفت که تابش افتاب ازاردهنده نباشد
  • دانش اموزان تماشای فعالیت و بازی همسالان انها برایشان جذاب است بهتر است در مجاورت فضای بازی فضاهایی برای تماشا در نظر گرفته شود
  • استقرار فضاهای باز متعدد مانند حیاط و پاسیو به طور پراکنده در میان فضاهای بسته داخلی می تواند به تداوم فضاهای باز طبیعی و بسته داخلی کمک کند تنوع فضای باز و بسته در محیط های یادگیری منجر به افزایش کنجکاوی،خیال پردازی و انگیزه بازی در کودکان میشود
  • ویدها و ارتباط بصری درون مجموعه و دید به خارج از ساختمان به جهت یابی و تشخیص موقعیت دانش اموزان و سایر مخاطبین در مدرسه کمک میکند
  • فعالیت های جنبی دانش اموزان بعد از ساعات رسمی مدارس بر سلامت و پویایی مدرسه می افزاید استفاده از سالن های چند منظوره،سالن اجتماعات،فضای نمایشگاهی،کتابخانه و…مثال هایی در این رابطه هستند

مراکز خرید شهر مشهد:

یکی از اصلی ترین برنامه های تفریحی مسافران شهر مشهد به غیر از رفتن و گشت و گذار در مناطق ییلاقی اطراف مشهد گردش کردن و خرید در بازار ها،پاساژها و مراکز خرید میباشد برای اشنایی بیشتر با بازار های شهر مشهد

سوغاتی های شهر مشهد:

نبات،زرشک،زعفران،نخود،کشمش،انگشترهای عقیق و فیروزه،سجاده،مهر،تسبیح،عطر،ظروف سنگی و برخی از خشکبار مانند برگه زردالو و…سوغاتی های شهر مشهد میباشندبرای اشنایی بیشتر با سوغات  شهر مشهد

تقویم رویدادهای گردشگری استان خراسان رضوی:

این رویدادها در 42 روستا،16 بخش،28 شهرستان،28 اقامت گاه بوم گردی و چادر سیاه،10 مکان تاریخی،13 بوستان،13 مجموعه تاریخی و هشت پایگاه پژوهشی برگزار خواهد شد(منبع :سایت وزارت میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی)

نام رویداد شکل برگذاری تاریخ رویداد  
جشن نوروزگاهجشنواره استانی ایام نوروز
جشنواره تیرگانجشنواره محلیاواسط خردادماه
جشن سدهجشنواره محلیاخر اذر ماه
جشن شب یلداجشنواره محلیابان ماه
جشنواره بازی های بومی محلیجشنواره محلی ایام نوروز
جشن روز روستاجشن استانی اول و سیزده فروردین
کشتی چوخهجشنواره استانی فروردین ماه
جشنواره غذاهای سنتیجشن محلیابان ماه
جشن سمنو پزانجشن محلیدیماه
مراسم ایینی بلغور پزانجشن محلیاواسط اردیبهشت ماه
جشن حلیم پزانجشن محلیاواسط اردیبهشت ماه
جشنواره پخت نان محلیجشن محلیخرداد ماه
جشنواره شیر دوشانجشن محلیاواخر فروردین
جشنواره شکوفه های البالوجشن استانی اواخر اردیبهشت ماه
جشنواره شکوفه های گیلاسجشن محلیاواخر اردیبهشت ماه
جشنواره گل غلطانجشن محلیاواخر اردیبهشت ماه
جشنواره موسیقی سنتیجشن محلیابان ماه
جشنواره پرواز بادبادکهاجشن محلیاواسط اردیبهشت
هفته فرهنگی کلات جشن محلی اواسط اردیبهشت ماه
مسابقه دوچرخه سواری چشمه سبزجشن محلی
جشن شیشلیک شاندیزجشن محلیاواسط مرداد ماه
جشن بستنی طرقبهجشن محلیاواسط تیر ماه
جشن خرمنجشن محلی9 و10 خرداد
جشنواره ریواسجشن محلیشهریور ماه
جشن شکوفه بادامجشن محلیاوایل فروردین
جشنواره تاک پلوجشن محلیاواخر فروردین
جشن برداشت نعناجشن محلیاردیبهشت ماه
جشن برداشت الوجشن محلیشهریور ماه
جشن برداشت انگورجشن محلیشهریور ماه
جشن برداشت پستهجشن محلیاواسط مرداد ماه
جشن برداشت گردوجشن محلیمرداد ماه
جشن برداشت انارجشن محلیاوایل مهر ماه
جشن زعفرانجشن محلی اواخر ابانماه
جشنواره شاتوتجشن محلی اواسط خرداد
جشن گیاهان داروییجشن محلی 27 مرداد ماه
جشنواره گردشگری خوافجشنواره استانیاوایل مهرماه
مراسم اربعینایام اربعین

خاص ترین ها:

در این قسمت سعی کردیم از بین جاذبه های گردشگری شهر مشهد تعدادی را جدا معرفی کنیم این موارد هر کدام از بابت موضوعی خاص هستند مثلا تاریخ یا شکل و… که به نظرم  برای گردشگران محترم جذابیت داشته باشد

چشمه سبز

در شمال غربی مشهد و بعد از روستای گلمکان چشمه ای در بین کوه های رشته کوه بینالود مانند دریاچه ای وجود دارد به نام چشمه سبز یا چشمه سو از این چشمه تاریخی فردوسی در شاهنامه چنین یاد میکند. یزدگرد پادشاه ساسانی حکومت خود را در خطر میبیند و موبدان و اخترشناسان راجمع میکند تا …..  

چشمه گراپ

در جنوب مشهد و نزدیک عوارضی ملک اباد و حاشیه بزرگراه تابلوی منابع طبیعی با فاصله از جاده قرار داده شده که منطقه ای را معرفی میکند که ثبت ملی شده است در این منطقه چندین چشمه وجود دارد که دارای املاح معدنی میباشند و دائما در حال جوشیدن هستند. چشمه اصلی بر بالای یک بلندی مانند ….

کنگ

 روستای ییلاقی تاریخی کنگ با قدمت 3000 ساله روستایی زیبا با بافتی پلکانی شکل میباشد که به ماسوله خراسان شهرت دارد این روستا که در نزدیک مشهد و به فاصله 18 کیلومتر از طرقبه واقع شده است علاوه بر این که دارای اب و هوا و طبیعتی زیبا میباشد دارای اثار تاریخی ارزشمندی مانند …. 

ژئوتوریسم

 عوامل طبیعی همچون فرسایش و… از جمله عواملی هستند که چهره طبیعت را دائما تغییر میدهند و از این طریق غارها،تنگه ها،دره ها،شکاف ها،صخره ها و دیگر پدیده های جغرافیایی به وجود می ایند از این پدیده ها در صنعت گردشگری با عنوان ژئوتوریسم یاد میشود در اطراف مشهد کوه ها،سنگ ها… 

  • سنگ نگاره ها

  • هارونیه(خانقاه-ارامگاه)

  • چهارطاقی بازه هور

  • کتیبه خانتاشی

  • چاپارخانه صفی اباد

  • بقایای جاده ابریشم

  • حصار تاریخی توس

  • نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

  • قلعه ماد(عماد)

قلعه ماد(عماد)

قلعه عماد

بین روستاهای ال،پنمنه،کلاته عرب در مسیر تاریخی توس به کلات بر بالای کوهی به ارتفاع نزدیک 3000 متر بقایای قلعه ای تاریخی به سبک قلعه های اسماعیلیان قرار دارد این قلعه از سه طرف پرتگاه است و فقط از یک طرف میتوان به داخل ان راه یافت از این قلعه در متون تاریخی یاد شده است امروزه از بقایای این دژ استحکامی دیوارها،برج ها و حوضی ساروجی بر جا مانده است این قلعه از سده نهم هجری مورد استفاده حکام تیموری بوده است و تا زمان صفویه رونق داشته است

منابع:1):اطلاعات شخصی 2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد

سنگ نگاره ها

سنگ نگاره های پرنواز

دشت باستانی توس به دلیل اقلیم مساعد،وجود مراتع و چشمه های فراوان هزاران سال مسکن و موطن اقوام گوناگون بوده است باستان شناسان دلایل متعددی را عنوان کرده اند که نشان دهنده این قدمت میباشد ازجمله این دلایل میتوان به وجود ابزار های سنگی اشاره کرد. در سالهای 1354،1353 یک هیات مشترک از دیرین شناسان ایرانی و فرانسوی در بررسی اطراف روستای ابروان در فاصله چهل کیلومتری شرق مشهد موفق به کشف 60 عدد ابزار سنگی گردیدند که قدمت این مجموعه به هزاران سال قبل برمی گردد و قدیمی ترین نشانه ابزار سازی در ایران است از دیگر دلایل وجود تپه نادری در جنوب شهر میباشد که موید زیستگاه از هزاره پنجم پیش از میلاد است و پیشرفت و تکامل فرهنگی این منطقه را نشان می دهد. به دلیل اقامت دراز مدت پارت ها در شمال خراسان و استقلال نسبی ان اقوام ناحیه مشهد رونق و ابادانی خود را داشته است. از هزاره اول پیش از میلاد نیز چهار محوطه تاریخی در مشهد توسط باستان شناسان شناسایی شده است. از دلایل دیگر میتوان به وجود اسامی که برگرفته از تاریخ پیش اسلام ایران است اشاره کرد مانند مغان،گوش،بهره،ال و… اما افزون بر این دلایل که عنوان شد در اطراف مشهد سنگ نگاره های بسیاری وجود دارد با نقش های حیوانات،انسان های شکارچی و ایین های سنتی که قدمت این نقوش به دوران نوسنگی بر میگردد مکان بعضی از این سنگ نگاره ها بعضا در ارتفاعات میباشد و بنا به گفته کارشناسان چند کلونی سنگ نگاره در ایران وجود دارد که یکی از انها در شهرستان مشهد و دشت توس واقع است.بیشترین تصویری که در این سنگ نگاره ها به چشم می خورد متعلق به بز کوهی است 

کتیبه خانتاشی

کتیبه خانتاشی

کتیبه سنگی خانتاشی در دره ال است که در ماه صفر 916 هجری قمری برابر با 1510 میلادی به امر سر سلسله ازبکهای شیبانی، ابوالفتح محمد شیبانی خان مشهور به شیبک خان بر روی صخره ای در دره ال نوشته شده است و حاوی شرح فتوحات وی و ادعاهایش مبنی بر خلیفه الرحمن بودن اوست همچنین یاداور شده که معماران وی مشغول بازسازی و عمران شهر توس یا یادگار خانی بوده اند (ظاهرا ان قسمت از باره شهر توس در دروازه شرقی مرو که مرمت شده بنا بر همین فرمان بوده است)منظور از یادگار خانی نام ابداعی شیبک خان برای شهر حماسی توس بوده است چون خواسته با این نام جدید یادگاری از خود باقی بگذارد شیبک خان چند ماه بعد از تحریر این کتیبه به دست شاه اسماعیل صفوی کشته شد اما کتیبه اش تا کنون در دره ال بر جا مانده است 

میل اخنگان

میل روستای اخنگان

در منطقه فرهنگی تاریخی توس و بعد از روستای توس که در 25 کیلومتری شهر مشهد(فاصله از پارک ملت) قرار دارد با عبور از روستاهای شوراب،حسن اباد به روستای تاریخی اخنگان میرسیم در ابتدای روستا برج مقبره ای قرار دارد به نام برج یا میل اخنگان نمونه این برج در شهر های دیگر مانند کاشمر و …وجود دارد ولی این گونه بناها با این تزیینات ریشه در ترکستان دارد و مشهورترین انها گورمیر است میل اخنگان بنایی است اجری که از داخل هشت گوشه و از خارج مدور است در داخل بنا نقش و نگاری دیده نمیشود ولی درخارج دبوار ،نیم ستون ها و بام با کاشی هایی به رنگ لاجوردی،ابی فیروزه ای تزیین شده است این بنا احتمالا متعلق به بانویی است که در دوره تیموری درگذشته است برخی معتقد هستند ارامگاه متعلق به گوهرتاج خواهر گوهر شاد اغا میباشد ….

منابع:1):اطلاعات شخصی2):اثار ایران تالیف اندره گدار،یدا گدار،ماکسیم سیرو

چهارطاقی بازه هور

چهار طاقی بازه هور

چهار طاقی بازه هور بنایی چهار ضلعی است که گنبدی بروی ان قرار دارد. این بنا در گذشته به عناصر معماری دیگری در ضلع شرقی متصل بوده است.بنا مربوط به دوره ساسانی و به قرن سوم میلادی تعلق داشته است این بنا در مسیر تاریخی مشهد به زاوه(تربت حیدریه) و 75 کیلومتری مشهد و به فاصله چند کیلومتر بعد از خانه های روستای رباط سفید در راه روستای اسد اباد قرار دارد کاربری این بنا به گفته برخی اتشگاه بوده است و به نام اتشکده بازه هور ان را میشناسند ولی برخی پژوهشگران ان را در زمره چهارطاقی های گاه شماری و محاسبه نجومی در معماری ایران باستان میدانند و برخی نیز مانند اندره گدار علاوه بر این که ان را بنایی مذهبی نمیداند این بنا را به عنوان یکی از ملحقات دو بنای قلعه دختر و قلعه پسر که بر گردنه کوه مجاور قرار دارند به شمار می اورد نام بازه هور به معنای دره خورشید اشاره ای به محل استقرار ان دارد .در غرب روستای رباط سفید روستایی با نام بازه هور نیز وجود دارد 

منابع:

ا):اثار ایران تالیف اندره گدار،یداگدار،ماکسیم سیرو2):مشهد تالیف معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد3):اطلاعات شخصی 

نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

نقاشی های سقف حمام مهدی قلی بیگ

در زمان مرمت بنای تاریخی حمام مهدی قلی بیگ مشخص گردید سقف و دیوارها در مجموع از 28 لایه تشکیل شده است که پس از لایه برداری بخشی از جداره سیزده لایه نقاشی هویدا گردید نقاشی های لایه سیزدهم این بنا مربوط به اواخر دوره قاجار میباشد و موضوع ان اساطیری،حماسی،داستانهای عاشقانه و داستانهای مردمی برگرفته از اعتقادات و باورهای مردمی که نسل به نسل و سینه به سینه در میان عوام نقل شده است میباشد مانند داستان نبرد امیر ارسلان نامدار با فولاد زره ،نبرد شیرویه با سرهنگ ،فرامرزپسر رستم، درسقف حمام داستانهایی از تغییر وضع لباس ایرانیان و ورود تکنولوژی به ایران نیز دیده میشود…. 

حصار تاریخی توس

“مرغی دیدم نشسته بر باره طوس        در پیش نهاده کله کیکاووس “

“با کله همی گفت که افسوس افسوس    کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس؟”

                                                                            خیام 

حصار تاریخی توس

باروی نیمه ویران طابران توس (در حال بازسازی)به طول هفت کیلومتر و به ارتفاع 12 متر و عرض قسمت پایین 6 متر و عرض در قسمت بالا 2.5 متر دورتا دور شهر تاریخی توس به مساحت 360 هکتار را دربرگرفته است این بارو از گل رس ورز داده به شکل تقریبی دایره ساخته شده است و در گذشته دارای 106 نیم برج و چهار دروازه به نام های رزان،رودبار،مرو،نیشابور بوده است شهر طابران توس دست کم از سده چهارم هجری و حکومت ابومنصور محمدبن عبد الرزاق طوسی حاکم توس دارای باره بوده است از ان پس اولین بار غزها در قرن ششم هجری و بعد مغولها در سده هفتم هجری و پس از ان میرانشاه پسر تیمور در قرن هشتم هجری به ان صدمه زده است و در اخرین مرحله با حمله شیبگ خان انچه از توس باقی مانده بود ویران گشت

منابع:

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان مشهد 

هارونیه(خانقاه-ارامگاه)

هارونیه

بنای هارونیه در شهر تابران توس،جنوب ارامگاه فردوسی و همچنین جنوب کهندژ که مرکز خلافت و سکونت حکام در توس بوده قرار دارد این بنا خانقاه یا ارامگاهی متعلق به قرن هشتم هجری میباشد که بعد از حمله مغول ساخته شده است و به اشتباه ارامگاه هارون الرشید نامیده میشود مقبره هارون الرشید درحرم قرار دارد نام هارونیه ازاوایل قرن چهاردهم روی این بنا گذارده شده است در قسمت جنوبی مجموعه هارونیه مسجد و مدرسه ای متعلق به دوره سلجوقی قرار دارد این بنا که اجری بوده با ستون های مدور و چند کف اجری در مرکز شهر تابران توس و جنوب هارونیه کشف گردید این بنا دارای شبستان ستوندار،حیاط مرکزی و رواقی بر گرداگرد ان است کاربری ان در  ابتدا مسجد بوده و بعدها به بخشی از نظامیه ها یا همان مدارس دوران سلجوقی تبدیل شده است

بقایای جاده ابریشم

بقایای جاده ابریشم

در جنوب شهر مشهد و نزدیک روستای شریف اباد بقایای جاده سنگ فرش شده ای وجود دارد که در گذشته راهی مواصلاتی و کاروان رو بوده است و مسافرانی که قصد سفر به توس یا به نیشابور را داشتند از این مسیر رفت و امد میکردند این مسیر خود بخشی از راهی بوده که چین را به اروپا متصل میکرده و به جاده ابریشم معروف است. قسمتی از این راه که سنگ فرش شده است در زمان یکی از حاکمان مشهد در اواخر دوره قاجار انجام گرفته است 

مطالب پیشنهادی ما به شما:

از دیرباز مرسوم بوده افرادی که به مسافرت می رفتند کالایی را به عنوان سوغات و یا ره اورد خریداری میکردند و به فامیل،اقوام ویا دوستان هدیه میدادند

خدمات

وبسایت مشهد رخسار در اینده به مسافران و گردشگران محترم خدمات زیر را ارائه خواهد کرد

تهیه بلیط
رزرو هتل
ترنسفر
معرفی اماکن خرید

از دیرباز مشهد سالانه میزبان مسافرانی بوده که به قصد زیارت،تجارت و یا به دلیل این که مشهد در مسیر شاهراه تاریخی خراسان قرار داشته به این شهر سفر می کردند امروزه نیز گردشگران زیادی به قصد زیارت،سیاحت،خرید و استفاده از مراکز تفریحی متعدد ویا بازدید از اثار تاریخی فراوان به این شهر سفر میکنند ما نیز برای اشنایی بیشتر گردشگران به معرفی تمامی این جاذبه ها میپردازیم

لطفا دیدگاهتان را با ما درمیان بگذارید