• حمام تاریخی سربرج

  • حمام تاریخی کوشک اباد

  • حمام تاریخی مهدی قلی بیگ

حمام های تاریخی

 پاکیزه گی از فرائض اسلام و دیگر ادیان و ائین ها در ایران میباشد از این رو ساخت حمام یک عمل صالح محسوب میگردیده و گاهی این کار خیرخواهانه با یک عمل انسان دوستانه دیگر ترکیب میشده است بدین صورت که واقفان زمینها و املاک گاهی درامد حاصل از حمامی را وقف مدارسی میکردند به عنوان مثال فریزر انسان شناس سیاح میگوید که مدرسه سعدالدین که دراطراف حرم واقع بوده است یک حمام و کاروانسرا و بعضی دکانین و املاک بر ان وقف است ویا حمام هایی که وقف دیگر مدارسی چون عباسقلی خان و حاجی رضوان و یا دیگر مدارس بوده اند. به هر روی ایرانیان هفته ای یک بار و مردان صبح ها پیش از انکه به مساجد جهت اقامه نمازبروند برای نظافت به حمام های عمومی روی می اوردند علاوه براین حمام ها به منزله قهوه خانه بودند که صبح های سرد مردم انجا میرفتند و درگرمی حمام با هم گفتگو میکردند و در شهر ها محل ملاقات و دیدار افراد طبقات مختلف بوده که معمولا ساعت ها وقت خود را در حمام میگذراندند تا خبری داده و یا خبرهایی گرفته و انها را در دیگرنقاط نقل کنند حمام ها تا نیمروز در اختیار اقایان و از ان پس در اختیار بانوان قرار میگرفتند حمام ها تا دوره پهلوی خزینه ای بودند و از ان دوره به بعد حمام های دوشی رواج پیدا کردند .حمام های ایرانی بسیار هوشمندانه ساخته میشدند در طراحی ساختمان حمام ها  از ویژه گی های معماری ایرانی مانند پرهیز از بیهودگی ،مردم واری،درونگرایی،نیارش،خودبسندگی،…. استفاده میکردند و در کل هر قسمت که طراحی میکردند کاملا با فکرانجام میشده به عنوان نمونه با ایجاد راهروهایی در حد فاصل دهلیز و ورودی حمام باعث تعدیل دمای سرد بیرون وگرم داخل میشدند و از این طریق مانع از سرماخورده گی مراجعان میگردیدند و همین تکنیک را در داخل حمام بین فضای سرد و گرم نیز به کار میبردند. حمام های خزینه ای بنای زیرزمینی وسیعی بودندبا تعدادی سقف های گنبدی که در مرکز انها روزنه ای برای رسیدن نور و روشنایی در فضای داخل حمام تعبیه شده بود و دارای قسمت های متعددی که در ان افراد مختلفی مشغول به کار بودند و هر کدام وظیفه ای داشتند این افراد شامل تون تاب که وظیفه نگهداری حمام ،گرم نمودن وتمیز نمودن حمام را به عهده داشت،دلاک که وظیفه کیسه کشی و شستشوی افراد راداشت ،مشتمالچی کسی بود که افراد را مشت و مال میداد پادو وظیفه ی جفت کردن کفش اشخاص و کارهای جزئی دیگری را به عهده داشت  و حمامی که مالک حمام بود نقش مدیریت  و صندوق داری را ایفا میکرد

در ابتدا پس از ورود و عبور از راهرویی  وارد نخستین سالن حمام میشدند که ان را پینه یا سرای نخست یا رختکن می نامیدند که جزو مهمی از اجزای حمام بوده است معمولا شکل این سالن گرد ویا به شکل هشت ضلعی و یا دیگر اشکال هندسی بوده است و در حمام های معروف شهرهای بزرگ از تزئینات مختلفی از قبیل  گچبری، کاشی کاری و نقاشی نیز برای اراستن این فضا استفاده میکردند در این سالن حوضی از مرمر یا سنگ های عادی دیگری با فواره هایی درون ان میساختند تا مشتریان در بدو ورود با منظره دل انگیزی روبرو شوند و در داخل این سالن نیمکت ها و طاقچه ها و یا سکوهایی فرش شده وجود داشت برای تعویض لباس و یا گفتگو و گذراندن وقت در فضای گرم حمام،و اجرای مراسمات مختلفی از قبیل حنابندان عروس و داماد همراه بارقص و اواز و شعر خوانی نیز در این سالن انجام میگرفته است در گوشه ای از این سالن مکان صندوق دار بود خانه ی دوم میان در هشتی کوچکی بود با دمای معتدل برای ارتباط بین پینه و گرم خانه تا فرد بتواند با تاخیر از گرم خانه به پینه وارد شود یا بالعکس خانه سوم حمام ها  یا گرم خانه بود که کف ان را قیراندود و روی ان 

 

را با ساروج میپوشاندند و یا با استفاده از سنگ های مرمر سفید انجا را مفروش میکردند که شخصی نیز پیاپی اب گرم بر این سنگفرش میپاشید این فضا ساده تراز پینه است و گوشه هایی برای نشستن و شستشوی بدن دارد همچنین  خزینه ی اب گرم و حوض اب سرد نیز در این سالن قرار داشته است و افراد با ظرفی اب گرم را از خزینه برمیداشتند و تن خود را میشستند و در انتها برای ابکشی وارد خزینه میشدند به علت کمبود اب هر ده روز یکبار اب خزینه ها را تخلیه مینمودند که این امر موجبات سرایت بیماری های زیادی بوده همچنین به علت نبود درجه حرارت مشخص گاهی اب سرد و گاهی بیش از حد داغ بوده است که این نیز یکی دیگر از مشکلات حمام های ان دوران میباشد پس از ان مشتریان به سالن گرم باز میگردند در صحن داخلی حمام نیز حوضچه های کوچکی وجود داشته است که از اب انها برای شستشو و رنگ کردن موی و بدن خود سود میجستند و در انجا دلاک ها مشتری را روی سنگ های مرمر می خوابانند و بالشتی زیر سرش قرار میدهند و شروع به مشت و مال میکنند پس از مشت ومال عمل کیسه کشی شروع و به این طریق چرکها از روی پوست بدن خارج میشدند 

و تا زمانی عمل کیسه کشی انجام میگرفته است که معمولا یک ساعت و نیم به طول میکشده مشغول خضاب کردن موی سر و صورت خود میشدند در انتها استاد حمامی که کارش دریافت پول حمال و مزد کارگران از مشتریان بوده تا انتهای دربخروجی مشتریان را با دعا و خوش امدگویی بدرغه می نمود  اکثر حمام های مشهد در اطراف حرم ومنطقه ی بست واقع بوده و یکی از مشخصه های این حمام ها به گفته هانری رنه دالمانی سر در اکثرحمام های مشهد بوده است که مزین به نقش هایی از قهرمان های اسطوره ای ایران که در شاهنامه ذکر شده است میباشد و دیگر این که جلوی درب حمامها لنگ های قرمز متعددی بوده که برای خشک کردن اویزان میکردند و هر عابری از روی این مشخصه به وجود حمام پی میبرده است به غیر از این موارد به مشام رسیدن بوی بد و متعفنی که از سوختن خار و خاشاک به همراه سوختن مدفوع حیوانات ایجاد میگردیده از دیگر نشانه های حمام بوده است. از حمام های به جا مانده میتوان به حمام مهدی قلی بیگ،حمام کوشک اباد،پیوه ژن،ازغد،سربرج ،گبرها (روستای کنگ)و حمام کاروان سرای طرق،کاروانسرای اسحاق خانی که خزینه ای بودند وحمام های دوشی که از دوره پهلوی راج شدند نیز میتوان حمام های روستای قاسم اباد،کوشک مهدی،چاهشک،ده بار نام برد 

حمام تاریخی سربرج

 برای بازدید از این حمام تاریخی باید ابتدا از طریق سیدی وارد جاده خلج شوید و با عبور از گردنه خلج و پس از عبور از روستای شلگرد به دو راهی میرسید که یکی به روستای مغان و دیگری به روستای مجد میرود راه سمت راست و روستای مجد را انتخاب کنید اولین روستا روستای سربرج است وسط روستا و نزدیک رودخانه این حمام تاریخی قرار دارد

حمام تاریخی کوشک اباد

 برای بازدید از این حمام تاریخی ابتدا باید از طریق جاده کلات و روستای معین اباد و یا از طریق جاده شاهنامه و روستای توس به روستای کارده بروید بعد از روستای کارده به سمت روستای مارشک به اولین روستایی که میرسید کوشک اباد نام دارد که دارای قلعه ای قدیمی میباشد و از حاشیه جاده هم قابل بازدید است زیر پای این روستا این حمام تاریخی قرار دارد

حمام تاریخی کاروانسرای طرق

 برای بازدید از این حمام تاریخی ابتدا باید از طریق جاده کلات و روستای معین اباد و یا از طریق جاده شاهنامه و روستای توس به روستای کارده بروید بعد از روستای کارده به سمت روستای مارشک به اولین روستایی که میرسید کوشک اباد نام دارد که دارای قلعه ای قدیمی میباشد و از حاشیه جاده هم قابل بازدید است زیر پای این روستا این حمام تاریخی قرار دارد

حمام مهدی قلی بیگ

 برای بازدید از این حمام تاریخی ابتدا باید از طریق جاده کلات و روستای معین اباد و یا از طریق جاده شاهنامه و روستای توس به روستای کارده بروید بعد از روستای کارده به سمت روستای مارشک به اولین روستایی که میرسید کوشک اباد نام دارد که دارای قلعه ای قدیمی میباشد و از حاشیه جاده هم قابل بازدید است زیر پای این روستا این حمام تاریخی قرار دارد

خاص ترین ها:

از دیرباز مرسوم بوده افرادی که به مسافرت می رفتند کالایی را به عنوان سوغات و یا ره اورد خریداری میکردند و به فامیل،اقوام ویا دوستان هدیه میدادند

مطالب پیشنهادی ما به شما:

خدمات

وبسایت مشهد رخسار در اینده به مسافران و گردشگران محترم خدمات زیر را ارائه خواهد کرد

تهیه بلیط
رزرو هتل
ترنسفر
معرفی مراکز خرید

از دیرباز مشهد سالانه میزبان مسافرانی بوده که به قصد زیارت،تجارت و یا به دلیل این که مشهد در مسیر شاهراه تاریخی خراسان قرار داشته به این شهر سفر می کردند امروزه نیز گردشگران زیادی به قصد زیارت،سیاحت،خرید و استفاده از مراکز تفریحی متعدد ویا بازدید از اثار تاریخی فراوان به این شهر سفر میکنند ما نیز برای اشنایی بیشتر گردشگران به معرفی تمامی این جاذبه ها میپردازیم

لطفا دیدگاهتان را با ما درمیان بگذارید